Tiếp tục Chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, tại phiên họp sáng 28/10, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán.
Tham gia thảo luận tại phiên họp, đại biểu Dương Khắc Mai, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng bày tỏ ủng hộ việc tạo không gian thử nghiệm công nghệ, sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới trong lĩnh vực chứng khoán.
Tuy nhiên, theo đại biểu đây là lĩnh vực liên quan trực tiếp đến tiền, tài sản và dữ liệu của nhà đầu tư, vì vậy luật cần xác lập nguyên tắc bảo vệ tối thiểu, không nên chỉ dẫn chiếu chung hoặc giao toàn bộ nội dung cốt lõi cho văn bản dưới luật.
Đại biểu đề nghị, quy định người tham gia phải tự nguyện, được cung cấp đầy đủ thông tin và cảnh báo về phạm vi, mức độ rủi ro. Tài sản của khách hàng phải được tách biệt; dữ liệu cá nhân và dữ liệu giao dịch phải được bảo vệ; có cơ chế tiếp nhận, giải quyết khiếu nại và xử lý tài sản, hợp đồng khi thử nghiệm tạm dừng hoặc kết thúc. Chính phủ có thể quy định hạn mức người tham gia, giá trị giao dịch, phạm vi và thời gian từng giải pháp, nhưng trong khuôn khổ nguyên tắc, tiêu chí, dừng và trách nhiệm đã được luật xác định.
“Cụm từ “tự chịu trách nhiệm” cần được hiểu là nhà đầu tư chấp nhận rủi ro thông thường sau khi đã được thông tin đầy đủ, không thể được dùng để miễn trừ nghĩa vụ của tổ chức khi có lỗi, vi phạm, sự cố hệ thống thuộc trách nhiệm của mình. Cơ chế miễn, loại trừ trách nhiệm cũng không được áp dụng với hành vi gian lận, cố ý vi phạm hoặc bỏ qua nguy cơ đã biết mà không có biện pháp phòng ngừa phù hợp. Khi thử nghiệm không đạt kết quả, phải có phương án chuyển giao tài sản, quyền ứng dụng, hợp đồng và giải quyết quyền lợi còn tồn đọng của khách hàng”, đại biểu góp ý.
Bên cạnh đó, đại biểu cũng đề nghị bổ sung khoản 3 Điều 1 của dự thảo về việc bổ sung Điều 6a vào Điều 6 nguyên tắc: “Việc tham gia cơ chế, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát phải trên cơ sở tự nguyện sau khi người tham gia được cung cấp đầy đủ thông tin và cảnh báo rủi ro. Giấy chứng nhận thử nghiệm phải được xác định phạm vi, đối tượng, thời hạn, hạn mức và tiêu chí tạm dừng. Tổ chức thử nghiệm phải tách biệt tài sản của khách hàng, bảo vệ dữ liệu và có phương án xử lý tài sản, dữ liệu, giải quyết khiếu nại khi kết thúc hoặc tạm dừng thử nghiệm.
Việc tự chịu rủi ro không loại trừ trách nhiệm bồi thường do lỗi, vi phạm, gian lận hoặc sự cố thuộc trách nhiệm của tổ chức. Cách quy định này đặt giới hạn pháp lý ngay trong Luật, còn các thông số kỹ thuật có thể giao cho Chính phủ điều chỉnh theo mức độ rủi ro từng mô hình; đồng thời bảo đảm việc miễn, loại trừ trách nhiệm phù hợp với pháp luật về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và không làm mất quyền được bảo vệ của khách hàng”.
Về kiểm soát xung đột lợi ích và bảo đảm tài sản, bảo đảm được tách biệt trong dịch vụ liên quan đến trái phiếu, đại biểu đề nghị khoản 18 Điều 1 của dự thảo bổ sung Điều 86 theo hướng: “Tài sản bảo đảm do công ty chứng khoán quản lý theo hợp đồng phải được hạch toán, lưu ký và theo dõi tách biệt với tài sản của công ty; không được sử dụng, chuyển dịch hoặc cấn trừ cho nghĩa vụ của công ty, trừ trường hợp thực hiện quyền xử lý tài sản theo thỏa thuận và pháp luật. Đồng thời, tổ chức cung cấp dịch vụ phải công bố đầy đủ lợi ích liên quan và các biện pháp phòng ngừa, xử lý xung đột. Người sở hữu trái phiếu được lấy ý kiến, yêu cầu thay thế người đại diện theo trình tự của luật định”.
Theo đại biểu, đây là cơ sở để xác định rõ quyền đối với tài sản, bảo toàn tài sản của khách hàng khi tổ chức cung cấp dịch vụ mất khả năng hoạt động và bảo đảm người đại diện thực sự hành động vì lợi ích của trái chủ.
Tham gia thảo luận, quan tâm đến khoản 3 Điều 6 liên quan đến chính sách của Nhà nước trong việc “khuyến khích, đãi ngộ, thu hút nguồn nhân lực cho ngành chứng khoán”, đại biểu Bùi Xuân Hải, Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hải Phòng cho rằng, quy định này còn quá chung chung, thiếu khái niệm rõ ràng về “ngành chứng khoán” và có thể dẫn đến sự bất bình đẳng.
Theo đại biểu, các doanh nghiệp kinh doanh chứng khoán là những chủ thể kinh tế độc lập, cạnh tranh sòng phẳng và có cơ chế chi trả lao động riêng. Nhà nước không thể dùng ngân sách để tài trợ hay áp dụng chính sách đãi ngộ tràn lan cho toàn bộ nhân sự làm việc tại khu vực tư nhân này.
Từ đó, đại biểu đề nghị chỉ nên tập trung nguồn lực đãi ngộ cho đội ngũ nhân sự chất lượng cao làm việc trong các cơ quan quản lý nhà nước về chứng khoán, đồng thời phải giao Chính phủ quy định cụ thể để tránh việc điều luật rơi vào tình trạng “chỉ mang tính tuyên ngôn”.
Cùng với nội dung đã nêu, chỉ rõ sự thiếu vắng một nguyên tắc nền tảng tại Điều 6, đại biểu Bùi Xuân Hải cho rằng, mục tiêu tối thượng của thị trường vốn là huy động nguồn lực trung và dài hạn cho nền kinh tế, và “chìa khóa” để mở dòng vốn này chính là niềm tin của nhà đầu tư.
Do đó, đại biểu đề nghị, luật phải bổ sung một điều khoản khẳng định: Nhà nước có chính sách và biện pháp thích đáng để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán.
