Để tạo tính lan tỏa, góp ý xây dựng và hoàn thiện Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi), một số ý kiến cho rằng, cần cân nhắc mở rộng chính sách khoa học công nghệ cho cả Vùng Thủ đô.
Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) đã được hoàn thiện trình Quốc hội khóa XVI xem xét tại Kỳ họp thứ Nhất với nhiều điểm mới. Trong đó, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số với nhiều cơ chế, chính sách đặc thù được kỳ vọng sẽ phát huy tiềm năng lợi thế đưa Thủ đô trở thành trung tâm phát triển năng động, hiện đại.
Theo đó, Dự thảo Luật (sửa đổi) đặt ra yêu cầu khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải được tích hợp trong hoạch định chính sách, quản lý Nhà nước và phát triển các ngành, lĩnh vực kinh tế - xã hội của Thủ đô. Ưu tiên giải quyết các bài toán lớn của thành phố; thu hút, trọng dụng người có tài năng bằng các chính sách vượt trội.
Không chỉ có vậy, Dự thảo Luật cũng khuyến khích thí điểm cơ chế, chính sách, thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, làm cơ sở để tổng kết thực tiễn và nhân rộng các mô hình hiệu quả trong phạm vi cả nước.
Đồng thời, có cơ chế chấp nhận và miễn trừ trách nhiệm đối với rủi ro trong hoạt động khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trên địa bàn thành phố...
Nhất trí về sự cần thiết sửa đổi Luật Thủ đô với các cơ sở chính trị, pháp lý và cơ sở thực tiễn đã được đề xuất, để tạo tính lan tỏa, một số ý kiến cho rằng, cần cân nhắc mở rộng chính sách khoa học công nghệ cho cả Vùng Thủ đô.
Tham gia góp ý, đại biểu Trần Văn Đăng, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Bắc Ninh cho rằng, đối với chính sách phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tại Điều 18 và thử nghiệm có kiểm soát tại Điều 19, hai điều này đã thiết lập một “hành lang pháp lý đặc thù” cho việc phát triển nền kinh tế tri thức trong kỷ nguyên số tại Thủ đô với sự phân quyền mạnh cho chính quyền thành phố nhằm đưa Hà Nội trở thành trung tâm dẫn dắt phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo của cả nước.
Theo đại biểu, những sửa đổi này nhằm hạn chế tình trạng luật hóa những nội dung có tính kỹ thuật, tháo gỡ các “điểm nghẽn” về thủ tục hành chính, bảo đảm tính phản ứng chính sách nhanh nhạy và tạo không gian thể chế linh hoạt tối đa cho hoạt động khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; tạo động lực để Hà Nội có đủ sức cạnh tranh với các Trung tâm lớn trong khu vực như Bangkok, Singapore về thu hút dòng vốn đầu tư mạo hiểm.
Tuy nhiên, điểm a khoản 1 Điều 18 Dự thảo đang quy định chung về nguyên tắc ưu tiên thu hút, trọng dụng người có tài năng bằng các chính sách vượt trội. Điều này là cần thiết nhưng, muốn thu hút người có tài năng trong lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số thì quan trọng nhất là cần có đội ngũ hỗ trợ nên cần phát triển các nhóm nghiên cứu mạnh đạt trình độ quốc tế đặt tại các trường đại học, viện nghiên cứu trên địa bàn Hà Nội (có thể mở rộng ra cả vùng Thủ đô) để tạo một mạng lưới, một cộng đồng cùng cộng hưởng, hô ứng… vì thế, Dự thảo cần quy định rõ để có cơ sở pháp lý cho việc triển khai trong thực tế.
Cũng theo đại biểu, Hà Nội đang sở hữu tiềm lực về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo mạnh nhất cả nước, đó chính là các trường đại học, viện nghiên cứu, tổ chức và doanh nghiệp khoa học công nghệ trên địa bàn Thủ đô.
Do đó, việc thử nghiệm có kiểm soát theo Điều 19 của Dự thảo và điểm i, khoản 2, Điều 18 của Dự thảo quy định về việc thành lập hoặc tham gia thành lập; tham gia quản lý, điều hành, tham gia góp vốn vào doanh nghiệp để thương mại hóa kết quả nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ cần mở rộng cho các cơ sở giáo dục đại học và tổ chức khoa học công nghệ công lập trên địa bàn Hà Nội (thậm chí là mở rộng ra cả vùng Thủ đô) chứ không chỉ giới hạn trong các đơn vị thuộc phạm vị quản lý của thành phố.
“Có như thế hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, mạng lưới doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo của Thủ đô mới thăng hoa, cất cánh và đạt mục tiêu sớm có nhiều kỳ lân công nghệ được định giá tỷ đô vào năm 2030”, đại biểu bày tỏ.
Đồng thời cho hay, kinh nghiệm của các quốc gia như Israel, Hàn Quốc, Singapore, để phát triển đột phá khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo cần hình thành và phát triển mạnh mẽ Hệ sinh thái với sự tham gia của các bên từ doanh nghiệp, các viện/trường, các cơ quan quản lý, các tổ chức trung gian, các nhà đầu tư, Quỹ tài chính...
Mặc dù khoản 2 Điều 18 Dựa thảo Luật giao HĐND thành phố Hà Nội quy định các cơ chế chính sách phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số nhưng về tài chính, tài sản vẫn bị ràng buộc bởi các cơ chế cứng theo quy định về ngân sách Nhà nước, tài sản công.
Đo đó, đại biểu đề nghị trong Dự thảo Luật cần bổ sung quy định để mở đường cho việc thành phố dùng ngân sách địa phương để đầu tư phát triển hạ tầng, cơ sở vật chất, phòng thí nghiệm, trung tâm kiểm định/thử nghiệm dùng chung đặt tại những đơn vị mạnh như các trường đại học, viện nghiên cứu đóng trên địa bàn nhưng không trực thuộc thành phố.
Đại biểu cũng đề nghị, nghiên cứu bổ sung thêm 1 khoản trong điều 18 và 19 quy định cho cho các địa phương Vùng thủ đô được thụ hưởng các chính sách này. Điều này hình thành không gian phát triển vùng Thủ đô mở, trong đó Hà Nội giữ vai trò là hạt nhân, chủ trì dẫn dắt góp phần mở “không gian thể chế” cho Hà Nội và các địa phương trong vùng Thủ đô, bứt phá, thúc đẩy phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo…
Đồng quan điểm, một số ý kiến cũng bày tỏ, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, việc thành lập, tham gia quản lý, góp vốn vào doanh nghiệp để thương mại hóa kết quả nghiên cứu cần được mở rộng cho các cơ sở giáo dục đại học và tổ chức khoa học công nghệ công lập trên địa bàn, thậm chí mở rộng ra vùng Thủ đô, thay vì chỉ giới hạn trong các đơn vị thuộc phạm vi quản lý của thành phố.
