Trung Quốc cam kết mở cửa nông nghiệp rộng rãi hơn, đồng thời cho biết sẽ có biện pháp bảo vệ sản xuất trong nước và người nông dân.
Trung Quốc sẽ tham gia sâu hơn vào thương mại nông sản và mở rộng nhập khẩu những mặt hàng trong nước đang thiếu hụt nguồn cung. Điều này cho thấy nhu cầu mạnh mẽ và lâu dài của Trung Quốc đối với đậu tương nhập khẩu, một vấn đề an ninh lương thực tồn tại từ lâu và cũng là điểm nóng trong quan hệ với Mỹ.
Theo ông Han Wenxiu, người đứng đầu Văn phòng Nhóm lãnh đạo công tác nông thôn của Trung Quốc, dù cán cân giữa sản xuất và nhu cầu trong nước đang khá căng, Trung Quốc vẫn sẽ đa dạng hóa nguồn nhập khẩu và tận dụng tối đa thị trường quốc tế.
Phát biểu của ông được đưa ra sau khi Bắc Kinh công bố bản kế hoạch phát triển nông thôn năm 2026 vào thứ Ba vừa qua, còn được gọi là “Văn kiện số 1”, thông điệp chính sách đầu tiên trong năm và mang tính định hướng quan trọng của ban lãnh đạo Trung Quốc.
Bản kế hoạch cam kết thúc đẩy sản lượng đậu tương bằng cách ưu tiên nâng cao năng suất và điều chỉnh tốt hơn mối quan hệ giữa sản xuất trong nước và thương mại. Đây được xem là sự chuyển hướng so với nhiều năm qua, khi Bắc Kinh chủ yếu tập trung mở rộng diện tích trồng trọt nhằm giảm phụ thuộc vào các nhà cung cấp lớn ở nước ngoài như Mỹ.
“Chúng tôi sẽ tích cực thúc đẩy mở cửa ở mức độ rộng hơn và cao hơn, bao gồm cả lĩnh vực nông nghiệp,” ông Han nói, đồng thời nhấn mạnh rằng cần điều tiết hợp lý tốc độ và quy mô nhập khẩu nông sản để bảo vệ an ninh lương thực quốc gia.
Những phát biểu này phù hợp với cam kết của Bắc Kinh mua ít nhất 25 triệu tấn đậu tương của Mỹ mỗi năm cho đến năm 2028, con số do Nhà Trắng công bố trong khuôn khổ thỏa thuận thương mại đạt được giữa hai nền kinh tế lớn vào tháng 10.
Trung Quốc thời gian qua đã tìm cách cân bằng giữa việc nhập khẩu từ thị trường quốc tế và bảo vệ nông nghiệp trong nước. Chẳng hạn, nông dân trong ngành chăn nuôi bò thịt đã chịu thua lỗ trên diện rộng vào năm ngoái khi giá giảm mạnh do làn sóng thịt nhập khẩu giá rẻ tràn vào.
Về an ninh lương thực quốc gia, ông Han cho biết hiện vấn đề này về cơ bản đã được bảo đảm. Lượng lương thực bình quân đầu người năm ngoái đạt 508,9 kg, cao hơn đáng kể so với ngưỡng an ninh lương thực được quốc tế công nhận là 400 kg.
Tuy nhiên, tổng nhu cầu lương thực vẫn tiếp tục tăng, trong bối cảnh tiêu thụ trực tiếp của con người giảm xuống nhưng nhu cầu ngũ cốc làm thức ăn chăn nuôi lại gia tăng, khiến cán cân cung – cầu luôn ở trạng thái căng.
“Trong bối cảnh thế giới đang trải qua những biến động sâu sắc chưa từng thấy trong một thế kỷ, chúng ta phải luôn duy trì an ninh lương thực và kiên quyết nắm quyền chủ động trong lĩnh vực này,” ông Han nhấn mạnh.
Theo giới quan sát, chỉ thị mới được công bố gần đây cũng đặt mục tiêu ổn định sản lượng ngũ cốc ở mức khoảng 700 triệu tấn vào năm 2026. Năm ngoái, sản lượng đạt 714,9 triệu tấn, mức cao kỷ lục cả về tổng sản lượng lẫn năng suất trên mỗi đơn vị diện tích.
Theo định nghĩa chính thức của Trung Quốc, ngũ cốc bao gồm các loại lúa, đậu và cây củ. Do đậu tương đóng vai trò quan trọng trong việc sản xuất dầu ăn, văn kiện kêu gọi đa dạng hóa nguồn cung bằng cách mở rộng diện tích trồng cải dầu, lạc, cây chè dầu và các loại cây lấy dầu khác.
Để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng về thức ăn chăn nuôi, Bắc Kinh trong những năm gần đây đã tăng mạnh đầu tư cho nghiên cứu và phát triển các giống đậu tương năng suất cao.
Bản kế hoạch nông thôn năm nay cũng thúc giục nông dân tận dụng làn sóng công nghệ mới bằng cách tích hợp trí tuệ nhân tạo vào sản xuất nông nghiệp, đồng thời mở rộng việc sử dụng máy bay không người lái, Internet vạn vật (IoT), robot và các đổi mới công nghệ khác.
Theo thông tin công bố tại buổi họp báo hôm thứ Tư vừa qua, Trung Quốc hiện dẫn đầu thế giới về số lượng drone nông nghiệp, với hơn 300.000 chiếc trong tổng số khoảng 500.000 thiết bị đang được sử dụng trên toàn cầu.
Việc Bắc Kinh duy trì nhu cầu lớn đối với đậu tương và các loại ngũ cốc làm thức ăn chăn nuôi giúp ổn định đầu ra cho các nước xuất khẩu chủ chốt như Mỹ, Brazil và Argentina. Tuy nhiên, cách tiếp cận mở cửa có điều kiện cũng khiến thị trường đối mặt với mức độ bất định cao hơn, khi Trung Quốc sẵn sàng điều chỉnh nhịp độ nhập khẩu để bảo vệ nông dân trong nước.
Điều này buộc các nhà cung ứng toàn cầu phải linh hoạt hơn trong chiến lược sản xuất và phân bổ thị trường, thay vì phụ thuộc quá lớn vào nhu cầu từ Trung Quốc như trước đây.
Các chuyên gia trong lĩnh vực này cho rằng định hướng mới của Bắc Kinh phản ánh sự dịch chuyển mang tính cấu trúc: từ mục tiêu tự cung tự cấp bằng mọi giá sang tối ưu hóa an ninh lương thực thông qua kết hợp sản xuất trong nước, thương mại quốc tế và công nghệ cao.
Theo nhận định của một số nhà phân tích, việc đầu tư mạnh vào giống năng suất cao, trí tuệ nhân tạo và nông nghiệp chính xác có thể giúp Trung Quốc giảm dần tốc độ tăng nhập khẩu trong dài hạn, dù nhu cầu tuyệt đối vẫn ở mức cao.
Với thế giới, điều này đồng nghĩa thị trường nông sản sẽ ngày càng chịu ảnh hưởng từ chính sách công nghiệp và công nghệ của Trung Quốc, chứ không chỉ đơn thuần từ cung - cầu tự nhiên như trước.
