Căng thẳng tại Venezuela kích hoạt nhu cầu trú ẩn, đẩy giá vàng tăng mạnh, trong khi chứng khoán và dầu mỏ cho thấy khả năng hấp thụ rủi ro tốt hơn kỳ vọng.
Giữa cú sốc địa chính trị Mỹ Latinh, thị trường tài chính toàn cầu lại cho thấy phản ứng phức tạp hơn nhiều so với các kịch bản truyền thống.
Trong khi vàng và bạc bật tăng mạnh nhờ nhu cầu trú ẩn và chứng khoán toàn cầu – đặc biệt tại châu Á – tiếp tục lập đỉnh, thì thị trường dầu mỏ lại tỏ ra tương đối thờ ơ trước biến động chính trị tại quốc gia từng là cường quốc năng lượng.
Trong phiên đầu tuần qua, giá vàng quốc tế giao ngay tăng hơn 2%, vượt mốc 4.400 USD/ounce, trong khi giá bạc ghi nhận mức tăng gần 5%, phản ánh phản ứng tức thì của dòng tiền phòng vệ trước bất định địa chính trị.
Phát biểu của Tổng thống Mỹ Donald Trump rằng Washington có kế hoạch “điều hành” Venezuela sau khi ông Maduro bị bắt đã làm gia tăng lo ngại về tính khó đoán trong chính sách đối ngoại của Mỹ, đặc biệt khi Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tuyên bố Mỹ sẽ sử dụng đòn bẩy dầu mỏ để thúc đẩy thay đổi sâu rộng hơn tại quốc gia Nam Mỹ này.
“Thị trường đang buộc phải định giá lại không chỉ rủi ro ở Venezuela, mà còn cả mức độ khó lường trong cách Mỹ sử dụng sức mạnh quân sự và chính trị,” bà Nicky Shiels, Trưởng bộ phận nghiên cứu tại MKS Pamp SA, nhận định. Theo bà, cú sốc lần này mang tính biểu tượng nhiều hơn vật chất, nhưng lại đủ để kích hoạt nhu cầu trú ẩn trong bối cảnh tâm lý thị trường vốn đã nhạy cảm với các rủi ro ngoài kinh tế.
Đà tăng của giá vàng diễn ra trong bối cảnh kim loại quý này vừa trải qua một năm tăng giá mạnh nhất kể từ cuối thập niên 1970, được hỗ trợ bởi hoạt động mua vào của các ngân hàng trung ương, dòng vốn vào các quỹ ETF và chu kỳ nới lỏng tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed).
Ba đợt cắt giảm lãi suất liên tiếp của Fed trong năm qua đã củng cố sức hấp dẫn của tài sản như vàng, trong khi các lo ngại dài hạn về thâm hụt ngân sách và nợ công Mỹ tiếp tục đóng vai trò là lực đỡ nền tảng.
Bà Janet Yellen, cựu Chủ tịch Fed và cựu Bộ trưởng Tài chính Mỹ, mới đây cảnh báo về nguy cơ “chi phối tài khóa”, trong đó quy mô nợ công buộc ngân hàng trung ương phải duy trì lãi suất thấp để giảm chi phí vay mượn của chính phủ.
Nhận định này càng củng cố luận điểm rằng nhu cầu nắm giữ vàng không chỉ xuất phát từ xung đột địa chính trị ngắn hạn, mà còn từ những bất ổn cấu trúc của nền tài chính Mỹ.
Bạc thậm chí còn thể hiện mức tăng mạnh hơn vàng, nối dài xu hướng vượt trội của năm trước. Ngoài yếu tố trú ẩn, kim loại này còn hưởng lợi từ những lo ngại rằng chính quyền Mỹ có thể mở rộng các biện pháp thuế quan đối với kim loại tinh luyện, làm gia tăng rủi ro gián đoạn chuỗi cung ứng.
Tuy nhiên, trái ngược với diễn biến trên thị trường kim loại quý, chứng khoán toàn cầu cho thấy khả năng “hấp thụ cú sốc” đáng kể.
Chỉ số MSCI châu Á tăng lên mức cao kỷ lục mới, được dẫn dắt bởi cổ phiếu công nghệ và bán dẫn, trong khi hợp đồng tương lai chứng khoán Mỹ tiếp tục đi lên.
Dilin Wu, chiến lược gia tại Pepperstone Group, cho rằng các cú sốc địa chính trị ngày càng có vòng đời ngắn hơn trong định giá tài sản rủi ro. “Bất ổn địa chính trị thường nhanh chóng phai nhạt. Diễn biến tại Venezuela lần này không lan tỏa đáng kể sang các tài sản rủi ro toàn cầu,” bà nhận xét.
Quan điểm này phản ánh thực tế rằng nhà đầu tư đang ưu tiên các yếu tố nền tảng như thanh khoản, lãi suất và triển vọng tăng trưởng doanh nghiệp, thay vì phản ứng thái quá với các sự kiện mang tính khu vực.
Sự bùng nổ của chủ đề AI tiếp tục đóng vai trò như một “tấm đệm tâm lý”, giúp chứng khoán toàn cầu duy trì đà tăng bất chấp các rủi ro chính trị gia tăng.
Đặc biệt, thị trường dầu mỏ là nơi thể hiện rõ nhất sự thận trọng của nhà đầu tư. Giá dầu thô Brent có thời điểm giảm hơn 1% trước khi hồi phục về quanh 61 USD/thùng, trong khi giá dầu thô nhẹ ngọt WTI duy trì trên 57 USD/thùng.
Dù Venezuela là thành viên OPEC, sản lượng hiện tại của nước này chiếm chưa đến 1% nguồn cung toàn cầu, khiến tác động từ bất ổn chính trị trở nên hạn chế.
“Bất kỳ gián đoạn ngắn hạn nào tại Venezuela đều có thể dễ dàng được bù đắp bởi sản lượng gia tăng ở các khu vực khác,” ông Neil Shearing, kinh tế trưởng tại Capital Economics Ltd., nhận định, đồng thời dự báo dư cung toàn cầu có thể kéo giá dầu về gần 50 USD/thùng trong trung hạn.
Ngay cả trong nội bộ OPEC+, vấn đề Venezuela cũng chưa được đưa ra thảo luận chính thức, phản ánh quan điểm rằng còn quá sớm để đánh giá tác động dài hạn của sự kiện. Việc cơ sở hạ tầng dầu khí chủ chốt của Venezuela không bị ảnh hưởng càng củng cố nhận định rằng yếu tố cung – cầu toàn cầu mới là biến số chi phối giá dầu hiện nay.
Trên thị trường tiền tệ và trái phiếu, phản ứng cũng tương đối dè dặt. Chỉ số Bloomberg Dollar Spot Index nhích nhẹ, trong khi lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm giảm nhẹ, cho thấy chưa có làn sóng trú ẩn mạnh vào nợ công Mỹ.
Theo ông Mark Cranfield, chiến lược gia tại Bloomberg, rủi ro địa chính trị có thể tiếp tục hỗ trợ nhu cầu kim loại quý, nhưng chưa đủ để kích hoạt một chu kỳ tránh rủi ro toàn diện khi chứng khoán vẫn được thúc đẩy bởi tăng trưởng lợi nhuận và câu chuyện công nghệ.
