Yêu cầu của Nghị quyết 71-NQ/TW đang đòi hỏi cần đổi mới mô hình liên kết 3 nhà.
Học viện Nông nghiệp vừa tổ chức Hội nghị “Thúc đẩy liên kết Nhà nước – Đại học – Doanh nghiệp” theo tinh thần Nghị quyết 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục đào tạo, đồng thời tổ chức chương trình kết nối doanh nghiệp và Ngày hội việc làm dành cho sinh viên, ngày 14 – 15/5/2026.
Quán triệt NQ 71 trong đào tạo nông nghiệp
Trong lời khai mạc Hội nghị, GS TS Nguyễn Thị Lan - Giám đốc Học viện Nông nghiệp, Đại biểu Quốc hội đã nhấn mạnh: “Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị đã đặt ra yêu cầu rất rõ đối với giáo dục đại học trong giai đoạn mới. Đó là giáo dục đại học không chỉ đào tạo nhân lực theo khả năng sẵn có của nhà trường, mà phải gắn chặt với nhu cầu phát triển đất nước, với khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và yêu cầu thực tiễn của thị trường lao động”.
Theo GS TS Nguyễn Thị Lan, đối với ngành nông nghiệp và môi trường, yêu cầu này càng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Bởi chúng ta đang đứng trước rất nhiều bài toán lớn như chuyển đổi xanh, nông nghiệp tuần hoàn, giám phát thải, thích ứng biến đổi khí hậu, chuyển đổi số, phát triển vùng nguyên liệu, nâng cao giá trị gia tăng của nông sản của Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.
Muốn giải quyết được những bài toán đó, GS TS Nguyễn Thị Lan cho rằng không một bên nào có thể làm riêng lẻ. “Nhà nước không thể ban hành chính sách rồi chờ thực hiện. Nhà trường không thể chỉ đào tạo trong giảng đường. Doanh nghiệp cũng không thể chỉ tuyển dụng lao động sau đào tạo. Chúng ta cần một mô hình liên kết mới, sâu hơn, thực chất hơn và cùng đồng hành trong toàn bộ quá trình đào tạo, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và phát triển nguồn nhân lực.
Yêu cầu của Nghị quyết 71-NQ/TW đang đòi hỏi cần đổi mới mô hình liên kết 3 nhà. Học viện Nông nghiệp đã xác định cần chuyển đổi từ hợp tác hình thức sang hệ sinh thái đổi mới sáng tạo có tổ chức, có đặt hàng, có thương mại hóa và có đánh giá tác động. Cụ thể, sự đổi mới thể hiện ở một số hoạt động đỏi hỏi khác trước như các đề tài nghiên cứu riêng lẻ sẽ phải gắn với chuỗi giá trị và thị trường. Sự tham gia của doanh nghiệp sẽ xuyên suốt cả quá trình gồm đặt hàng, đóng gói thiết kế, đồng tài trợ chứ không phải chỉ tham gia ở khâu cuối như trước đây. Nhà nước sẽ cùng kiến tạo, hỗ trợ rủi ro, giám sát bên cạnh việc cấp kinh phí. Việc nghiệm thu đầu vào sẽ bao gồm cả việc đánh giá tác động.
Như vậy, liên kết 3 nhà sẽ chuyển từ phối hợp sang đồng kiến tạo trong toàn bộ chu trình từ đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao. Chu trình bao gồm 6 bước: xác định nhu cầu; thiết kế chương trình, nhiệm vụ; đào tạo và nghiên cứu; thử nghiệm – thực tập; đánh giá đầu ra; nhân rộng mô hình.
Doanh nghiệp là đối tác chiến lược
Trong suốt quá trình phát triển, Học viện Nông nghiệp luôn xác định doanh nghiệp là một đối tác trong đào tạo, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và phục vụ cộng đồng. Đến nay, Học viện đã xây dựng được một mạng lưới hợp tác với hàng trăm doanh nghiệp, tiêu biểu như CP Group, Dabaco Group, Mavin Group, Sunjin, Green Feed, Thái Bình Seed, Vina Seed, Traphaco, PAN Group … Nhiều doanh nghiệp đã đồng hành cùng Học viện trong cấp học bổng, tiếp nhận sinh viên thực tập, tuyển dụng sau khi tốt nghiệp, góp ý cho chương trình đào tạo, hỗ trợ nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ … Có đến 97% sinh viên Học viện tìm được việc làm trong 12 tháng sau khi tốt nghiệp. Phải nói rằng, mạng lưới doanh nghiệp là tài sản chiến lược của Học viện trong đổi mới đào tạo và chuyển giao tri thức.
TS Đinh Cao Khuê, Phó Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam, Chủ tịch HĐQT – Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao – DOVECO cho rằng nhà nước cần có định hướng chiến lược, những chính sách, cơ chế phù hợp để giải quyết những vấn đề vĩ mô về khoa học công nghệ, giúp cho các viện, trường. hoặc ngành có thể cạnh tranh với các nước trên thế giới về năng suất và chất lượng sản phẩm khi tham gia thị trường. Chính vì vậy trường đại học là chìa khóa then chốt giúp sức cạnh tranh của một doanh nghiệp vững vàng hơn trên thị trường, phấn đấu ngang tầm thế giới. Điều này càng không thể thiếu những trường đại học hàng đầu trong nông nghiệp như Học viện Nông nghiệp.
Ông cho biết thêm, trong hội đồng quản trị của công ty có 7 người thì 5 lãnh đạo đều học tập nghiên cứu ở Học viện Nông nghiệp thuộc các ngành như trồng trọt, kinh tế, chế biến thực phẩm và một số ngành khác. Chính vì vậy, yêu cầu của doanh nghiệp là cần phải có liên kết, đặc biệt là đặt hàng cho nhà trường. Cách đây khoảng 5 – 7 năm, kim ngaạch xuất khẩu của ngành rau quả 1 tỷ đô la đến năm 2025 là 8,56 tỷ đô. Thời điểm trước đó, xuất khẩu rau quả bằng quota nhưng sau này, Nhà nước đã tạo điều kiện cho các doanh nghiệp chủ động. Dự kiến, năm 2026, con số sẽ đạt 10 tỷ đô nhưng khi đến mốc 10 tỷ đô rồi thì khả năng vẫn có thể đạt caoo hơn bởi tiềm năng của đất nước vẫn còn nhiều và để làm được thì cần có sự nghiên cứu của nhà trường.
TS Đinh Cao Khuê đã đặt hàng cho Học viện Nông nghiệp. Ông nói: “Hiện nay cả thế giới cần loại đứa MD3 mà chúng ta lại chưa có nên rất cần nhà ttrường nghiên cứu lai tạo ra giống mới. Cây lúa của chúng ta đã tốt rồi giờ đến lúc chuyển sang nghiên cứ các loại cây ăn quả như dứa MD3, ngô, đậu tương, rau … Chúng tôi đề xuất với đội ngũ cán bộ chuyên gia của Học viện Nông nghiệp nghiên cứu chi tiết, đặt hàng những loại mới này.
Tinh thần của Nghị quyết 71 đòi hỏi sự liên kết 3 nhà phải sâu sắc hơn, toàn diện hơn và thực chất hơn, doanh nghiệp cần tham gia từ quá trình xác định nhân lực, xây dựng chương trình đào tạo , tổ chức thực hành – thực tập, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, thương mại hóa sản phẩm.
Nói về nhu cầu tuyển dụng nhân lực, ông Nguyễn Văn Minh, Phó Tổng giám đốc Công ty CP Nông nghiệp BAF Việt Nam cho biết: trung bình mỗi năm chúng tôi phải tuyển dụng thêm từ 2.500 - 3.000 nhân sự chủ yếu đến từ các trường đại học. Với nhu cầu lớn như vậy, mối liên kết giữa nhà trường với doanh nghiệp là vô vùng quan trọng. Các em sinh viên của nhà trường đã được đào tạo cơ bản về lý thuyết có thể đáp ứng được yêu cầu công việc của doanh nghiệp. Tuy nhiên, mức độ tiếp cận thực tế của các em còn hạn chế và tôi cho rằng trong mô hình liên kết ba nhà có thể tháo gỡ được. Đó là đưa sinh viên đến học tập tại các doanh nghiệp nhiều hơn, giảm bớt thời gian học trên giảng đường có thể gộp vào chương trình đi thực tế để các em có một học kỳ doanh nghiệp dài hơn, đáp ứng được nhu cầu của doanh nghiệp.
Công ty CP Nông nghiệp BAF Việt Nam đặt mục tiêu 2030 phát triển đàn heo lên tới 450.000 con nên sẵn sàng đặt hàng với các khoa chuyên môn của Học viện để triển khai các đề tài nghiên cứu phục vụ cho hoạt động doanh nghiệp. Về công nghiệp cơ khí nông nghiệp cao, BAF đang triển khai nuôi heo trên nhà tầng với mức độ tự động hóa rất cao nên rất cần sự hợp tác của nhà trường đặc biệt là Khoa cơ khí nông nghiệp bởi hiện tại công nghệ ứng dụng đang nhập khẩu.
Với khát vọng trở thành Tập đoàn thực phẩm hàng đầu Việt Nam, tiên phong vận hành khép kín chuỗi 3F (Feed – Farm – Food), Công ty BAF còn muốn mong muốn hợp tác với khoa Công nghệ thực phẩm trong việc chuyển giao chế biến sâu các sản phẩm từ gà, thịt heo cùng các sản phẩm khác về bảo quản, chế biến. Hoặc công ty có nhu cầu hợp tác với khoa nông học để phát triển vùng trồng, phục vụ chăn nuôi …
Đổi mới liên kết 3 nhà
Phát biểu tại Hội nghị, ông Nguyễn Quốc Trị - Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng, chúng ta buộc phải đổi mới tư duy phát triển. “Nông nghiệp hôm nay không thể chỉ dừng ở câu chuyện “trồng được gì, nuôi được gì”, mà phải trả lời được câu hỏi lớn hơn: thị trường cần gì, người tiêu dùng cần gì, công nghệ có thể tạo ra giá trị gì và làm thế nào để người nông dân được hưởng lợi nhiều hơn trong chuỗi giá trị.
Chúng ta phải chuyển mạnh từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang tư duy kinh tế nông nghiệp; từ phát triển đơn ngành sang tích hợp đa ngành; từ tăng trưởng đơn giá trị sang tăng trưởng đa giá trị; từ phát triển theo chiều rộng sang phát triển dựa vào khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Và để thực hiện được điều đó, điều kiện tiên quyết là phải xây dựng được mối liên kết thực chất, hiệu quả và bền vững giữa Nhà nước – Đại học – Doanh nghiệp”.
Liên kết “3 nhà” hiện nay không còn là một lựa chọn, mà đã trở thành yêu cầu tất yếu của phát triển. Thứ trưởng đã đề nghị các cơ quan, đơn vị, Học viện, viện nghiên cứu và cộng đồng doanh nghiệp tập trung vào một số định hướng. Đối với công tác đào tạo, các trường đại học cần chuyển mạnh sang mô hình đại học đổi mới sáng tạo, đại học khởi nghiệp và đại học gắn với doanh nghiệp, với thị trường. Chương trình đào tạo phải cập nhật nhanh với xu hướng công nghệ mới, tăng thực hành, tăng trải nghiệm thực tế và tăng năng lực thích ứng cho sinh viên. Doanh nghiệp cần coi trường đại học là đối tác chiến lược về tri thức, công nghệ và nhân lực; chủ động đặt hàng nghiên cứu, tham gia đào tạo, tiếp nhận sinh viên thực tập và đầu tư cho nghiên cứu phát triển.
Đối với phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo phục vụ nông nghiệp xanh, sinh thái và bền vững, các nhà cần ưu tiên những lĩnh vực có tính nền tảng và đột phá như: công nghệ sinh học, công nghệ giống, nông nghiệp số, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, công nghệ môi trường, công nghệ chế biến sâu, kinh tế tuần hoàn, nông nghiệp carbon thấp và hệ thống truy xuất nguồn gốc.
Thứ trưởng đề nghị: “Các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp cùng xây dựng các chương trình nghiên cứu chung; các phòng thí nghiệm dùng chung; các trung tâm đổi mới sáng tạo dùng chung; các mô hình trình diễn công nghệ gắn với vùng sản xuất và nhu cầu thực tiễn của địa phương”.
Đối với phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành nông nghiệp và môi trường, Thứ trưởng cho rằng , trong thời đại kinh tế số và kinh tế xanh, nguồn nhân lực sẽ quyết định năng lực cạnh tranh quốc gia. Chúng ta cần đào tạo ra những kỹ sư, nhà khoa học và nhà quản trị không chỉ giỏi chuyên môn mà còn có tư duy đổi mới sáng tạo, tư duy toàn cầu và khả năng thích ứng với sự thay đổi rất nhanh của công nghệ. Doanh nghiệp cần tham gia sâu hơn vào quá trình đào tạo thông qua đặt hàng nhân lực, cấp học bổng, hỗ trợ nghiên cứu và đầu tư cơ sở thực hành.
Bên cạnh đó, Thứ trưởng cũng mong muốn các em sinh viên hôm nay không chỉ học để có bằng cấp, mà phải nuôi dưỡng khát vọng đổi mới sáng tạo, khát vọng cống hiến và tinh thần dấn thân vì nền nông nghiệp Việt Nam hiện đại, xanh và bền vững hơn.
