Đây là đề xuất của Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Hồ Sỹ Hùng – đại biểu Đoàn đại biểu TP Hà Nội tại phiên họp Tổ, Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI sáng 10/4.
Tiếp tục Chương trình Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, sáng ngày 10, các đại biểu Quốc hội thảo luận Tổ về phát triển kinh tế - xã hội, các Dự thảo Nghị quyết: Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế phối hợp, chính sách đặc thù nâng cao hiệu quả phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế; Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc ban hành một số quy định về thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay và Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cơ quan đại diện nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài.
Chia sẻ tại tổ, Chủ tịch Hồ Sỹ Hùng cho biết chi phí đầu vào hiện nay tăng rất cao. Trong đó, ngành dệt may tăng trung bình từ 15 đến 20% do giá nhựa polyester tăng lên, ngành xây dựng, sản xuất vật liệu xây dựng cũng tăng khoảng 33 đến 35%, thực trạng này nguy cơ dẫn đến tình huống các dự án đầu tư, các nhà thầu đều đang rất ngần ngại trong chuyện nhận thầu, bởi vì giá này không thể tiên lượng trước được.
Bên cạnh đó, tình hình vận tải, logistics và thời gian giao hàng thì bị kéo dài, rất nhiều mặt hàng liên quan trực tiếp từ dầu có sự tắc nghẽn.
“Thông thường trước đây, chỉ độ 5 ngày đến 10 ngày thì bây giờ phải kéo dài thêm 14 đến 20 ngày, dẫn đến chi phí tăng lên rất rõ. Cùng với đó, thị trường đầu ra cũng có sự suy yếu rõ rệt, bởi gần như các doanh nghiệp, các thị trường khác cũng cầm chừng, dẫn đến xuất khẩu của chúng ta đặc biệt là khu vực Trung Đông giảm đến là trên 50%.
VCCI đã có báo cáo, về cơ bản hiện nay, doanh nghiệp đang chịu đồng thời ba sức ép: một là chi phí đầu vào tăng lên; hai là đầu ra thì suy yếu; và ba là thời gian logistics lưu chuyển hàng hóa kéo dài thêm. Bên cạnh việc chúng ta sẽ phải tích cực đầu tư công và tăng trưởng tiêu dùng nội địa như một số đồng chí nêu, để đảm bảo tăng trưởng của năm 2026 việc hướng đích đến sự phát triển của doanh nghiệp ổn định là quan trọng”, Chủ tịch Hồ Sỹ Hùng chia sẻ.
Đồng thời bày tỏ, Nghị quyết của Quốc hội về việc ban hành một số quy định về thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay phải làm rõ được mục tiêu, mục tiêu đấy trong đó có người dân và doanh nghiệp sử dụng xăng dầu nhằm hướng đến tạo điều kiện cho các đối tượng này có thể vượt qua được giai đoạn khó khăn, nhất là các doanh nghiệp trong nhóm bị ảnh hưởng từ xăng dầu và các sản phẩm liên quan đến xăng dầu.
“Cá nhân tôi rất ủng hộ Nghị quyết này ban hành sớm và nhanh. Tuy nhiên, quá trình điều hành phải có những ràng buộc để làm sao mà giá xăng dầu trong thị trường của chúng ta không bị biến động quá nhanh, theo kiểu giật cục.
Và trong trường hợp như đại biểu Lê Hồng Hà có nêu, chúng ta không thể tiên lượng trước được, khi mà giá xuống dưới mức mà chúng ta thấy rằng có thể đảm bảo được sự cân đối và bình ổn, thì phải có định hướng tăng cường vào Quỹ tích lũy, Quỹ Bình ổn giá để còn định hướng cho những biến động sau này.
Hiện nay, chúng ta đã dùng hết cái Quỹ rồi, nếu Chính phủ được Quốc hội giao thẩm quyền trong chuyện điều hành này, thì phải làm rõ được mục tiêu khi điều hành, phải giải quyết được mục tiêu nào cho người dân, cho doanh nghiệp hay là cho các thị trường”, Chủ tịch Hồ Sỹ Hùng đề xuất.
Cũng với nội dung đã nêu, liên quan đến Nghị quyết về giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế, tham gia vào nội dung có nên hình thành Trung tâm phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế hay không? Chủ tịch Hồ Sỹ Hùng cho rằng, không nên.
Theo Chủ tịch Hồ Sỹ Hùng, thứ nhất, các cái nội dung liên quan đến giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế tại cả Việt Nam và cả tại thị trường quốc tế, chúng ta đều phụ thuộc rất nhiều vào các luật chuyên ngành và bộ luật quốc tế, dẫn đến gần như các cán bộ công chức hay các luật sư không thể bao hàm được hết tất cả các nội dung nội hàm này, mà vẫn sẽ phải đi chuyên ngành.
Và cho đến thời điểm hiện nay, theo kinh nghiệm, cơ bản chúng ta vẫn phải thuê luật sư quốc tế khi liên quan đến các nội dung này. Từ đó dẫn đến hai rào cản, một là ngôn ngữ, để tranh biện trong chuyện dùng tiếng Anh thì tiếng Anh phải rất xuất sắc và có những nội hàm, cách thức xử lý rất tinh. Thứ hai, việc cập nhật các cái quy phạm của Việt Nam cũng như quốc tế không đơn giản, mà buộc phải đi vào các chuyên ngành.
“Do vậy, theo tôi khi mà phòng ngừa cũng như giải quyết, vẫn cần các cán bộ chuyên môn theo chuyên ngành, chúng ta cần tập trung vào cái này. Và nếu trong trường hợp vượt quá mức này, bằng kinh nghiệm của Việt Nam cũng như thực tiễn của các quốc gia, vẫn phải thuê các luật sư chuyên môn.
Và tôi thấy rằng, không có vụ kiện nào mà không có các luật sư, do đó, không nên có cái trung tâm này. Nếu có ngân sách và việc đặt ra, thì nên tập trung vào luật sư, tập trung vào các chuyên ngành và đồng thời triển khai các cái dịch vụ xã hội. Khi cần, có các luật sư bên ngoài hệ thống Nhà nước tham gia, chi phí này còn hơn trả phí cho duy trì cái trung tâm này…”, Chủ tịch Hồ Sỹ Hùng góp ý.
Về phát triển kinh tế - xã hội, tham gia góp ý, Chủ tịch Hồ Sỹ Hùng cho rằng, thứ nhất là TFP (chỉ số năng suất tổng hợp), nhiệm kỳ 2021-2026 chúng ta đặt khoảng độ là 47%, tức nằm trong cái dư địa 40-50% được gọi là khá. Khá tức tức là vẫn còn rất nhiều dư địa mà chúng ta có thể tận dụng được, để có thể nâng cao mức này lên. Và theo mức thông thường là 55 thì mới gọi là mức tiên tiến, thì có thể là hiệu quả cao hơn. Do vậy, rõ ràng đặt ra mục tiêu cho nhiệm kỳ 2026-2030, TFP phải đạt 55% trở lên thì đây mới là mục tiêu rất tham vọng.
Thứ hai, nợ công trong nhiệm kỳ 2021-2026 là 34,4% so với GDP và so với kế hoạch mà Quốc hội đặt ra nhỏ hơn hoặc bằng 60%, tức là có một khoảng cách rất xa, thực tê, nếu xét ở một góc độ khác thì đây là một ngưỡng an toàn cao. Nhưng nếu nói về ngưỡng hiệu quả thì cơ bản các doanh nghiệp, một dự án đầu tư theo cơ cấu 70/30 có hiệu quả, thì đấy mới là tốt… đây là một dư địa hoàn toàn nên tận dụng, bởi, đầu tư thì cũng phải tính toán, phải dùng vốn bên ngoài.
Theo Chủ tịch Hồ Sỹ Hùng, trong báo cáo Chính phủ có đặt ra 92 nhiệm vụ trọng tâm rất lớn và thời gian rất gắt gao, tuy nhiên, cần phải đi vào cụ thể vấn đề này. Thí dụ, bây giờ thị trường năng lượng và hạ tầng năng lượng đang là một vấn đề rất thời sự đối với cả Việt Nam, đặc biệt là trong tháng 5, tháng 6 tới thì chúng ta sẽ thấy rất rõ. Tuy nhiên, để đưa được một nhà máy điện vào trong thực tế đầu tư và hoạt động cực kỳ lâu, cho đến thời điểm hiện nay, chúng ta phụ thuộc khá nhiều vào các nhà đầu tư nước ngoài dẫn đến tình huống phải đàm phán giá điện với cả nhà đầu tư nước ngoài, cũng như cam kết bảo lãnh đảm bảo bao tiêu toàn bộ.
Thế nên, giải pháp là tạo điều kiện cho các doanh nghiệp tư nhân của Việt Nam làm đúng các cái điều kiện mà như nhà đầu tư nước ngoài… trong trường hợp mà chúng ta tạo điều kiện được cho các nhà đầu tư của Việt Nam thực hiện các dự án đầu tư, thì cái giải ngân đầu tư từ khu vực tư nhân trong thị trường của Việt Nam sẽ rất lớn và khả thi. Bởi, giá điện đầu ra thì hiện nay đã được đảm bảo, thị trường điện đã được đảm bảo, vấn đề là huy động vốn, đầu tư và quản trị.
Ngoài ra, tham gia ý kiến vào Luật sửa đổi một số điều của Luật Cơ quan đại diện nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài, Chủ tịch Hồ Sỹ Hùng ghi nhận và đánh giá cao việc Chính phủ đã bổ sung thêm các chức năng nhiệm vụ với mục tiêu để phát triển đất nước, trong đó, đã nhắm rất rõ nội dung về xúc tiến thương mại, hỗ trợ doanh nghiệp, cung cấp thông tin cho doanh nghiệp, thúc đẩy sự kết nối giữa doanh nghiệp Việt Nam và doanh nghiệp các nước sở tại.
“Tôi cho rằng, đây là một thay đổi rất căn bản khi chúng ta nhắm thẳng vào đối tượng là doanh nghiệp để có hỗ trợ trong vấn đề đối ngoại”, Chủ tịch Hồ Sỹ Hùng bày tỏ.
Theo Chủ tịch Hồ Sỹ Hùng, vấn đề thứ hai là bảo hộ lãnh sự cũng đã ghi rõ đối với cả pháp nhân Việt Nam, tuy nhiên, cũng nên thận trọng bởi khái niệm pháp nhân Việt Nam với cả pháp nhân quốc tế có thể có sự khác nhau. Thí dụ như, doanh nghiệp tư nhân của Việt Nam hiện nay cũng chưa được coi là một pháp nhân đầy đủ, dẫn đến tình huống có thể có sự khác nhau trong câu chữ. Do đó, nên ghi rõ là bảo hộ đối với cả doanh nghiệp Việt Nam.
“Từ hai phạm vi chức năng và nhiệm vụ bổ sung thêm trong Dự thảo Luật này, tôi kiến nghị, quy định về bộ máy biên chế và các hoạt động nên có lĩnh vực doanh nghiệp. Việc ghi chung chung là kinh tế, thương mại, đầu tư, công nghiệp, nông nghiệp theo ngành là không sai, nhưng rõ ràng là chưa nhắm đến đối tượng doanh nghiệp để bổ sung vào chức năng nhiệm vụ.
Bởi, doanh nghiệp là pháp nhân, là lợi ích hiện tại và lợi ích tiềm năng của tương lai chứ không chỉ là hiện tại. Và trong quá trình mà cơ quan đại diện của Việt Nam tại các nước sở tại tham gia xử lý, cần có mối quan hệ đồng bộ với các cơ quan đại diện cho doanh nghiệp ở trong nước cũng như các nước sở tại (các hiệp hội, tổ chức) để xử lý tốt hơn”, Chủ tịch Hồ Sỹ Hùng góp ý.
