Giá xăng dầu hạ nhiệt chỉ là tín hiệu ngắn hạn, trong khi bài toán tự chủ năng lượng mới là đòn bẩy chiến lược giúp Việt Nam ổn định vĩ mô và bứt phá thu hút dòng vốn FDI công nghệ cao.
Nền tảng của ổn định vĩ mô
Ngày 25/3, liên Bộ Công Thương - Tài chính đã quyết định điều chỉnh giảm mạnh giá bán lẻ xăng dầu trong nước, đánh dấu xu hướng hạ nhiệt rõ rệt của thị trường sau giai đoạn biến động tăng.
Theo đó, các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu đồng loạt áp dụng mức giá mới với biên độ giảm sâu ở hầu hết các mặt hàng. Cụ thể, xăng E5 RON92 giảm 2.039 đồng/lít, xuống còn tối đa 28.075 đồng/lít; trong khi xăng RON95-III ghi nhận mức giảm mạnh hơn tới 3.883 đồng/lít, còn tối đa 29.957 đồng/lít. Nhóm dầu cũng điều chỉnh giảm đáng kể. Diễn biến này góp phần kéo mặt bằng giá nhiên liệu trong nước đi xuống, qua đó giảm áp lực chi phí đầu vào cho doanh nghiệp và nền kinh tế.
Đáng chú ý, để hỗ trợ quá trình hạ nhiệt giá, cơ quan điều hành tiếp tục chi sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu với mức chi khá cao, từ 3.000 - 4.000 đồng/lít (kg) tùy mặt hàng. Đây là kỳ điều hành tiếp nối chuỗi sử dụng quỹ liên tục từ ngày 10/3/2026 đến nay, trong bối cảnh số dư quỹ ước còn khoảng 613 tỷ đồng, cho thấy dư địa điều tiết vẫn đang được tận dụng nhằm ổn định thị trường.
Việc giá xăng dầu quay đầu giảm không chỉ phản ánh xu hướng điều chỉnh của thị trường thế giới, mà còn cho thấy vai trò điều tiết linh hoạt của cơ quan quản lý thông qua công cụ Quỹ bình ổn. Đây được xem là tín hiệu tích cực đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh trong bối cảnh doanh nghiệp vẫn đang chịu áp lực chi phí lớn.
Trước áp lực chi phí đầu vào gia tăng, yêu cầu đặt ra là phải chuyển từ tư duy ứng phó sang chủ động kiểm soát. Bộ Chính trị đã ban hành Kết luận số 14-KL/TW ngày 20/3/2026 về bảo đảm nguồn cung, ổn định giá nhiên liệu trong tình hình mới cho thấy sự đúng đắn, kịp thời trong lãnh đạo, chỉ đạo.
Trọng tâm của Kết luận là xây dựng thị trường nhiên liệu vận hành theo cơ chế thị trường có sự điều tiết của Nhà nước, trong đó Nhà nước giữ vai trò kiến tạo thể chế, hoàn thiện khung pháp lý và điều hành linh hoạt, thay vì can thiệp hành chính ngắn hạn.
Một điểm nhấn quan trọng là phát triển hệ thống dự trữ năng lượng chiến lược quốc gia, tách bạch với dự trữ thương mại của doanh nghiệp. Đây được coi là công cụ then chốt để ổn định thị trường và ứng phó với các cú sốc bên ngoài, thay thế dần các biện pháp tài chính mang tính tình thế.
Kết luận cũng yêu cầu nâng cao năng lực dự báo và điều hành, coi thông tin và phân tích thị trường là nền tảng cho chính sách, qua đó giảm thiểu rủi ro từ biến động giá năng lượng toàn cầu. Về thực thi, nhấn mạnh việc phối hợp đồng bộ các công cụ chính sách như kiểm soát thị trường, chống đầu cơ, buôn lậu, minh bạch thông tin, ổn định tâm lý xã hội, đồng thời gắn điều hành giá nhiên liệu với mục tiêu kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng.
Cuối cùng, Kết luận định hướng nâng cao tự chủ năng lượng, phát triển ngành lọc hóa dầu trong nước, tối ưu hóa công suất các nhà máy hiện có và đa dạng hóa nguồn cung, nhằm bảo đảm nền kinh tế không bị động trước biến động địa chính trị và thị trường quốc tế.
Đòn bẩy hút FDI
Theo các chuyên gia, câu chuyện năng lượng hiện nay không còn đơn thuần là bài toán chi phí, mà đã trở thành biến số mang tính quyết định đối với năng lực điều hành vĩ mô và vị thế cạnh tranh quốc gia.
TS Nguyễn Tú Anh, Giám đốc Nghiên cứu chính sách Trường Đại học VinUni phân tích, chúng ta đang đứng trước một kịch bản mà ngay cả khi xung đột hạ nhiệt, giá dầu vẫn neo ở mức cao, khoảng 80 USD/thùng, do những tổn thất hạ tầng và độ trễ phục hồi kỹ thuật không thể khắc phục trong thời gian ngắn.
Các cơ sở khai thác và sản xuất tại khu vực Vịnh đã chịu thiệt hại đáng kể, trong khi việc khôi phục công suất đòi hỏi nguồn lực tài chính lớn và tối thiểu 6 tháng để tái vận hành.
Trong bối cảnh đó, vị chuyên gia cho rằng đối với Việt Nam, hai hướng đi trọng tâm cần hướng tới là tăng tốc phát triển năng lượng tái tạo và xây dựng hệ thống dự trữ năng lượng chiến lược quy mô lớn. Đây không chỉ là giải pháp giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, mà còn giúp nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế trước các cú sốc bên ngoài.
“Dự trữ năng lượng không chỉ là kho chứa, đó còn là “bộ giảm sốc” cho nền kinh tế. Khi có đủ năng lực dự trữ, Nhà nước có thể điều tiết thị trường, ổn định giá cả và bảo vệ hoạt động sản xuất trước biến động toàn cầu.
Ở góc độ vĩ mô, việc xây dựng hệ thống năng lượng tự chủ chính là điều kiện tiên quyết để duy trì ổn định kinh tế dài hạn, đồng thời tạo dư địa chính sách trong bối cảnh thế giới ngày càng bất định.
Có thể thấy hiện nay, năng lượng đang trở thành tiêu chí then chốt trong cuộc cạnh tranh thu hút dòng vốn FDI thế hệ mới, đặc biệt trong các lĩnh vực như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI) và trung tâm dữ liệu”, TS Nguyễn Tú Anh nhấn mạnh.
Việc đảm bảo an ninh năng lượng không chỉ là vấn đề nội tại, mà còn là cam kết mạnh mẽ về môi trường đầu tư. Khi giải được bài toán này, Việt Nam có thể nâng cấp vị thế từ điểm đến gia công, lắp ráp lên các khâu có giá trị gia tăng cao hơn trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
