Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV của Luật Đầu tư kỳ vọng sẽ giúp giảm bớt các “giấy phép con”, triệt tiêu rào cản gia nhập thị trường và cắt giảm tối đa chi phí tuân thủ cho cộng đồng doanh nghiệp.
Tại Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội sẽ xem xét, thông qua 15 Dự án Luật và 4 Nghị quyết quy phạm pháp luật; cho ý kiến lần đầu đối với 7 Dự án Luật để hoàn thiện trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ hai... trong số đó, Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV của Luật Đầu tư được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng thúc đẩy cho tăng trưởng.
Tại Dự thảo, Chính phủ đề xuất thay thế Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện theo hướng cắt giảm thêm 58 ngành, nghề và sửa đổi phạm vi 16 ngành, nghề. Việc sửa đổi này nhằm tiếp tục đơn giản hóa điều kiện đầu tư kinh doanh, chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, tạo môi trường đầu tư, kinh doanh thông thoáng, minh bạch, đồng thời vẫn bảo đảm hiệu lực quản lý Nhà nước.
Theo tính toán của cơ quan soạn thảo, việc cắt giảm các ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện sẽ giúp giảm khoảng 786 điều kiện kinh doanh và 232 thủ tục hành chính, tiết kiệm khoảng 175 tỷ đồng chi phí tuân thủ và khoảng 7.500 giờ thực hiện thủ tục mỗi năm.
Trình bày Tờ trình tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết: Mặc dù Luật Đầu tư số 143/2025/QH15 đã cắt giảm đáng kể số lượng ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, góp phần cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, song thực tiễn thi hành và phản ánh từ cộng đồng doanh nghiệp cho thấy vẫn còn nhiều khó khăn, vướng mắc, điều kiện kinh doanh của một số ngành, nghề còn chồng chéo, phân tán ở nhiều văn bản, thiếu rõ ràng, làm gia tăng chi phí tuân thủ; đồng thời vẫn tồn tại những ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện chưa thực sự cần thiết hoặc có thể chuyển từ cơ chế tiền kiểm sang hậu kiểm.
Do đó, cần tiếp tục rà soát, cắt giảm và đơn giản hóa các ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện nhằm giảm gánh nặng cho doanh nghiệp, tạo môi trường đầu tư kinh doanh thông thoáng, minh bạch và nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước.
Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính, Dự thảo Luật được xây dựng nhằm thể chế đầy đủ quan điểm của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về cắt giảm ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện và việc kiểm soát, cấm các loại khí, chất gây nghiện có hại cho sức khỏe con người.
Đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật; tạo lập môi trường kinh doanh lành mạnh, công bằng, minh bạch, bình đẳng, thuận lợi cho doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân; tăng cường kiểm soát một số lĩnh vực nhạy cảm, ảnh hưởng đến an ninh quốc gia, sức khoẻ của người dân và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước.
Tán thành sự cần thiết ban hành và nhiều nội dung của Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV của Luật Đầu tư, tuy nhiên, không ít ý kiến đề nghị, cần tiếp tục rà soát, đánh giá kỹ tác động đối với một số lĩnh vực đặc thù để việc cắt giảm điều kiện kinh doanh vừa tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, vừa bảo đảm hiệu quả quản lý Nhà nước.
Tham gia thảo luận về Dự thảo Luật này, đồng tình với việc cắt giảm nhiều ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, song đại biểu Vũ Ngọc Lâm, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Ninh cho rằng, cần nghiên cứu thận trọng đối với một số lĩnh vực như nước sạch, thiết bị bay không người lái (UAV), vận tải... đây là những lĩnh vực nếu xảy ra sự cố có thể ảnh hưởng trên diện rộng.
Theo đại biểu, nếu đưa các ngành nghề này ra khỏi danh mục đầu tư kinh doanh có điều kiện thì cần đồng thời xây dựng ngay cơ chế quản lý khác thay thế, bảo đảm Nhà nước vẫn kiểm soát hiệu quả hoạt động của các lĩnh vực này.
Đồng quan điểm, cho ý kiến về Dự thảo Luật, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh cũng bày tỏ đồng tình với 58 nhóm ngành, nghề bãi bỏ theo mức độ rủi ro và mức độ sẵn sàng hậu kiểm.
Tuy nhiên, theo Phó Chủ tịch Quốc hội, danh sách bãi bỏ gồm 58 ngành, nghề có tính chất khác nhau nhưng Dự thảo Luật lại đang quy định theo hướng áp dụng một nguyên tắc chung, đó là chuyển sang tiêu chuẩn, quy chuẩn hoặc hậu kiểm cho tất cả các nhóm ngành, nghề do đó cần phải rà soát, nghiên cứu kỹ lưỡng.
Phó Chủ tịch Quốc hội đề xuất, đối với nhóm ngành, nghề có rủi ro thấp, điều kiện chồng chéo hoặc đã được quản lý đầy đủ bằng cơ chế khác có thể bãi bỏ ngay. Đối với lĩnh vực thiết yếu hoặc rủi ro cao như: nước sạch, vận tải biển, khai thác cảng biển, hóa chất diệt côn trùng, an toàn xây dựng… cần nghiên cứu, chỉ nên chuyển sang hậu kiểm khi tiêu chuẩn, dữ liệu giám sát và năng lực ứng phó sự cố đã sẵn sàng; đồng thời cần quy định nguyên tắc theo hướng thay công cụ quản lý, không phải là giảm mức độ bảo vệ.
“Một thủ tục có thể bị bãi bỏ, nhưng chuẩn an toàn đối với người dân, người lao động và môi trường thì không thể hạ thấp”, Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.
Tham gia góp ý, đại biểu Phan Thị Thùy Linh, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Thanh Hóa cũng đề nghị rà soát Danh mục các ngành, nghề kinh doanh có điều kiện trên một nguyên tắc nhất quán: Chỉ giữ lại trong Danh mục những ngành, nghề mà nếu không kiểm soát bằng điều kiện đầu tư kinh doanh thì thực sự phát sinh rủi ro đối với quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội, đạo đức xã hội và sức khỏe cộng đồng. Với từng ngành, nghề cần trả lời rõ một câu hỏi: Mục tiêu quản lý ngành, nghề có thể đạt được bằng công cụ khác (như: tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, hậu kiểm, chế tài xử lý vi phạm… hay không?). Nếu có, nên mạnh dạn đưa ra khỏi Danh mục.
Theo đại biểu Phan Thị Thùy Linh: Việc chuyển sang hậu kiểm chỉ thực chất khi các điều kiện bảo đảm đi kèm được chuẩn bị đồng bộ. “Bỏ tiền kiểm, là bỏ kiểm soát đầu vào nhưng khi chưa đủ năng lực hậu kiểm, là chưa có năng lực để kiểm soát đầu ra thì không phải là cắt giảm thủ tục, mà chuyển rủi ro từ doanh nghiệp sang người dân. Vì vậy, việc cắt giảm phải đi kèm lộ trình: ngành, nghề nào bãi bỏ điều kiện thì trước đó phải có tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật thay thế và bộ máy hậu kiểm sẵn sàng. Không nên bãi bỏ trước rồi mới xây dựng công cụ thay thế sau”, đại biểu nhấn mạnh.
