Việt Nam có nên “mở toang cửa” để ô tô điện nhập khẩu nguyên chiếc giá rẻ tràn vào, gây bất lợi cho sản xuất trong nước?
Chính phủ vừa ban hành Nghị định 202/2026/NĐ-CР sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 10/2022/NĐ-CP về lệ phí trước bạ. Theo đó, ô tô điện chạy pin sẽ được áp mức lệ phí trước bạ lần đầu là 0% đến hết năm 2030.
Hiện ô tô con từ 9 chỗ ngồi trở xuống phải chịu lệ phí trước bạ từ 10-12% trên giá bán lẻ đã bao gồm các loại thuế, tùy từng địa phương. Đây là khoản phí khá lớn dành cho người mua xe.
Ngoài chính sách miễn lệ phí trước bạ, ô tô điện từ 9 chỗ ngồi trở xuống còn được ưu đãi thuế tiêu thụ đặc biệt mức 3% đến hết năm 2030. Thuế tiêu thụ đặc biệt là một trong những yếu tố quan trọng tạo nên giá xe. Với xe xăng truyền thống nó thường chiếm từ khoảng 23% - 50% giá xe. Vì thế, thuế này càng thấp, thì xe càng có giá cạnh tranh.
Không những thế, Việt Nam đã giảm thuế nhập khẩu ô tô nguyên chiếc từ khu vực ASEAN về 0% vào năm 2018. Hiện ô tô từ 9 chỗ ngồi trở xuống nhập khẩu nguyên chiếc từ các nước như Thái Lan, Indonesia, Malaysia về Việt Nam đều được hưởng thuế suất ưu đãi còn 0%, trong đó có xe điện.
Có thể nói “cửa đã mở toang” với ô tô điện cho các nước khu vực ASEAN. Ô tô điện nhập khẩu nguyên chiếc từ ASEAN về Việt Nam giờ được hưởng thuế nhập khẩu ưu đãi 0%, thuế tiêu thụ đặc biệt 3% và lệ phí trước bạ 0% như xe sản xuất lắp ráp trong nước.
Một số hãng xe điện của Trung Quốc đã đầu tư nhà máy sản xuất tại Thái Lan, Indonesia, Malaysia, đứng trước cơ hội lớn thâm nhập thị trường Việt Nam, với nhiều thuận lợi. Dự báo xe điện giá rẻ của Trung Quốc sẽ tràn vào Việt Nam qua ngả ASEAN.
Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA) cho biết, doanh nghiệp ô tô trong nước đang đối mặt với sự cạnh tranh tiềm tàng từ dòng xe thuần điện giá rẻ của các hãng xe nước ngoài. Theo tìm hiểu của VAMA các hãng xe Trung Quốc có thể sản xuất các dòng xe điện giá rẻ với mức giá bán lẻ chỉ nằm trong khoảng từ 250 - 270 triệu đồng. Khi các hãng xe điện nước ngoài gia nhập thị trường, hoàn toàn có thể nhập khẩu các mẫu xe điện giá rẻ này để phân phối trong nước, từ đó tạo sức ép và ảnh hưởng không nhỏ lên hoạt động sản xuất kinh doanh của các nhà sản xuất và lắp ráp ô tô trong nước.
Trong nhiều năm qua, xu hướng chủ đạo của thế giới là tự do hóa thương mại. Tuy nhiên, vài năm gần đây, xu hướng này đang thay đổi đáng kể, đặc biệt trong ngành ô tô.
Malaysia mới đây đã ban hành quy định siết chặt hoạt động nhập khẩu ô tô điện nguyên chiếc từ tháng 7 tới. Cụ thể là ấn định giá CIF (bao gồm giá vốn, chi phí bảo hiểm và cước vận chuyển) đối với ô tô điện nhập khẩu nguyên chiếc phải đạt mức tối thiểu 200.000 Ringgit Malaysia (RM), tương đương với khoảng 51.000 USD. Với quy định mới này, ô tô điện nhập khẩu nguyên chiếc vào Malaysia sau khi nộp đủ các loại thuế, phí có thể chạm ngưỡng tối thiểu 300.000 RM, khoảng 76.500 USD. Ngoài ra, xe điện nhập khẩu vào quốc gia này còn phải có công suất tối thiểu 180 kW (khoảng 240 mã lực). Quy định mới của Malaysia sẽ loại bỏ dòng xe điện cỡ nhỏ, giá rẻ thuộc phân khúc phổ thông khỏi danh mục nhập khẩu nguyên chiếc, nhằm bảo vệ ngành công nghiệp ô tô nội địa, trước sức cạnh tranh từ Trung Quốc. Với quy định mới này, nhiều mẫu xe điện phổ biến của Trung Quốc sẽ không còn đủ điều kiện nhập khẩu vào Malaysia, bởi không đáp ứng về giá và công suất tối thiểu.
Tại Thái Lan, một liên minh đại diện cho hơn 1.500 doanh nghiệp ngành ô tô đang vận động Chính phủ tăng thuế đối với xe điện nhập khẩu nguyên chiếc, nhằm bảo vệ sản xuất trong nước. Các đề xuất đã được trình lên Chính phủ, kêu gọi tăng thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xe điện nhập khẩu nguyên chiếc lên tối thiểu 32%. Theo liên minh này, chi phí sản xuất xe tại Thái Lan hiện cao hơn khoảng 30-40% so với xe cùng loại nhập khẩu nguyên chiếc từ Trung Quốc. Vì vậy, sản xuất trong nước đang rơi vào thế bất lợi. Mức thuế cao hơn sẽ thu hẹp khoảng cách này, đồng thời khuyến khích đầu tư vào sản xuất tại Thái Lan.
Các nước trong khu vực vừa tìm cách ngăn xe giá rẻ nhập khẩu, lại vừa muốn xuất khẩu nhiều xe ra nước ngoài. Việt Nam có nên “mở toang cửa” để xe điện nhập khẩu nguyên chiếc giá rẻ tràn vào, gây bất lợi cho sản xuất trong nước?
