Các quốc gia Đông Nam Á đang đẩy mạnh cải cách toàn diện thị trường vốn nhằm thu hút dòng vốn ngoại, tăng thanh khoản và thúc đẩy phát triển bền vững.
Các thị trường chứng khoán tại Singapore, Thái Lan và Malaysia đang đẩy mạnh các biện pháp nhằm thu hút thêm dòng vốn đầu tư. Động thái này diễn ra trong bối cảnh tài sản của giới giàu có tại châu Á ngày càng gia tăng, trong khi nhà đầu tư ngày càng nỗ lực sử dụng vốn hiệu quả hơn.
Xu hướng này phản ánh nhận thức ngày càng rõ rằng việc chỉ đáp ứng các yêu cầu tuân thủ quy định không còn đủ để thu hút sự quan tâm của nhà đầu tư hoặc giúp nâng cao định giá thị trường. Đây cũng là bước tiếp nối các chương trình cải cách thị trường đã được triển khai tại Nhật Bản và Hàn Quốc.
Ông Gary Tan, Giám đốc danh mục đầu tư nhóm cổ phiếu thị trường mới nổi tại Allspring Global Investments, cho rằng bức tranh thị trường năm 2026 đang chứng kiến sự hội tụ của nhiều thách thức mang tính cấu trúc.
Ông cho biết các thị trường Đông Nam Á đang đối mặt với tốc độ tăng trưởng dài hạn chậm lại khi nhiều ngành kinh tế chủ chốt bị tác động bởi trí tuệ nhân tạo (AI), đồng thời phải cạnh tranh quyết liệt để thu hút nguồn vốn toàn cầu ngày càng khắt khe hơn.
Song song đó, quá trình già hóa dân số tại nhiều quốc gia trong khu vực, dự kiến đạt điểm bước ngoặt vào năm 2030, đang khiến các nhà đầu tư trong nước chú ý hơn tới lợi ích của cổ đông và khả năng tạo ra lợi nhuận cho nhà đầu tư.
Ông nói với The Business Times: “Để ứng phó, các cơ quan quản lý trong khu vực đang chuyển từ cách tiếp cận dựa trên tuân thủ sang chủ động tạo ra giá trị nhằm thu hút dòng vốn và thu hẹp khoảng cách định giá.”
Đồng quan điểm, Tiến sĩ Ray Choy, Kinh tế trưởng của Malaysian Rating Corp, cho biết áp lực cải cách ngày càng gia tăng khi số lượng ngân hàng tư nhân, công ty quản lý tài sản và văn phòng quản lý tài sản gia đình tại châu Á tăng mạnh, cùng với tốc độ tích lũy tài sản ngày càng nhanh.
“Xét trên nhiều tiêu chí như tăng trưởng GDP, lợi nhuận doanh nghiệp hay dân số, châu Á đang tăng trưởng nhanh hơn mức trung bình toàn cầu”, ông Choy cho biết, đồng thời cho rằng sự gia tăng tài sản tại châu Á đã tạo ra lượng tiền nhàn rỗi lớn, từ đó thúc đẩy nhu cầu đầu tư vào thị trường vốn trong nước.
Tại Đông Nam Á, các nước đang theo đuổi mô hình kết hợp, thiên về khuyến khích và hướng dẫn hơn là áp đặt các yêu cầu bắt buộc, theo ông Gary Tan.
Năm 2025, Cơ quan Tiền tệ Singapore (MAS) và Sở Giao dịch Chứng khoán Singapore (SGX) triển khai Chương trình Phát triển Thị trường Cổ phiếu (EQDP) và sáng kiến Value Unlock nhằm giải quyết tình trạng cổ phiếu vốn hóa nhỏ và vừa bị định giá thấp kéo dài do thanh khoản hạn chế.
Sáng kiến Value Unlock cung cấp các khoản hỗ trợ tài chính để doanh nghiệp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, trong khi EQDP trị giá 6,5 tỷ đô la Singapore yêu cầu các nhà quản lý quỹ đầu tư vào những phân khúc thị trường còn ít được quan tâm nhằm cải thiện thanh khoản.
Cũng trong năm 2025, Ủy ban Chứng khoán và Sở Giao dịch Chứng khoán Thái Lan công bố hai chương trình Corporate Value-Up và Jump+. Các chương trình này nhằm thúc đẩy nền kinh tế vốn tăng trưởng chậm của Thái Lan và khôi phục niềm tin của nhà đầu tư sau một số vụ bê bối kế toán doanh nghiệp.
Malaysia tham gia làn sóng nâng cao giá trị doanh nghiệp của khu vực vào tháng 4/2026 với chương trình MY Value Up, hướng tới cải thiện chất lượng thị trường và thu hẹp khoảng cách định giá.
Giai đoạn đầu, chương trình tập trung vào 88 doanh nghiệp niêm yết lớn nhất trên Bursa Malaysia, khuyến khích các công ty chú trọng tạo ra giá trị dài hạn.
Để hỗ trợ chương trình, các nhà đầu tư tổ chức có liên kết với Chính phủ như Quỹ Tiết kiệm Nhân viên (EPF), Permodalan Nasional Berhad (PNB) và Quỹ Hưu trí Kwap sẽ ưu tiên rót vốn vào những doanh nghiệp tuân thủ các nguyên tắc của MY Value Up.
Tại Việt Nam, dù chưa có một chương trình "Value-Up" chính thức, các nỗ lực nâng cao chuẩn mực quản trị doanh nghiệp, tăng cường minh bạch thông tin và cải thiện chất lượng thị trường đang được đẩy mạnh nhằm thu hút dòng vốn dài hạn và nâng cao sức hấp dẫn của thị trường chứng khoán.
Theo bà Liao Yi Ping, Giám đốc danh mục đầu tư tại Templeton Global Investments, khoảng cách định giá giữa thị trường Đông Nam Á và Đông Bắc Á chủ yếu xuất phát từ triển vọng lợi nhuận doanh nghiệp hơn là yếu tố tâm lý thị trường.
Điểm khác biệt lớn nhất nằm ở triển vọng tăng trưởng lợi nhuận, được thúc đẩy bởi vị thế dẫn đầu công nghệ của các nền kinh tế Đông Bắc Á.
Chẳng hạn, chỉ số MSCI Korea hiện giao dịch ở mức khoảng 25 lần lợi nhuận quá khứ nhưng chỉ 8,5 lần lợi nhuận dự phóng, do nhà đầu tư kỳ vọng lợi nhuận sẽ tăng mạnh tại các doanh nghiệp như Samsung Electronics và SK Hynix.
Trong khi đó, chỉ số MSCI ASEAN đang giao dịch ở mức khoảng 14,6 lần lợi nhuận quá khứ, nhưng triển vọng tăng trưởng lợi nhuận kém hấp dẫn hơn do tỷ trọng các doanh nghiệp công nghệ thấp hơn.
Điều này cho thấy các cải cách quản trị doanh nghiệp, dù cần thiết, có thể chưa đủ để tạo ra sự tái định giá bền vững cho thị trường.
Bà Liao cho biết các cơ quan quản lý cũng đang tìm cách thu hút dòng tiền tiết kiệm trong nước vào các tài sản tài chính, phát triển sâu hơn thị trường vốn và nâng cao sức cạnh tranh trong bối cảnh dòng vốn toàn cầu ngày càng chọn lọc.
Trường hợp của Malaysia cho thấy cả cơ hội lẫn hạn chế của chiến lược nâng cao giá trị doanh nghiệp. Tại hội nghị Invest Malaysia gần đây, Tổng giám đốc điều hành Bursa Malaysia, ông Fad'l Mohamed, cho biết chỉ số FTSE Bursa Malaysia Kuala Lumpur Composite Index vẫn duy trì nền tảng cơ bản ổn định.
Hiện chỉ số này giao dịch ở mức 1,59 lần giá trị sổ sách với tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE) trung bình 10,1%.
Tuy nhiên, Malaysia vẫn gặp khó khăn trong việc thu hút dòng vốn chủ động từ các nhà đầu tư toàn cầu. Một phần nguyên nhân là sự hiện diện quốc tế của Malaysia đang suy giảm. Tỷ trọng của nước này trong chỉ số MSCI Emerging Markets, bộ chỉ số được theo dõi bởi khoảng 17.000 tỷ USD tài sản, hiện chỉ còn khoảng 1%.
Mặt khác, tại nhiều nước Đông Nam Á, quyền sở hữu tập trung trong tay gia đình sáng lập, các tập đoàn gia đình hoặc Nhà nước khiến lượng cổ phiếu lưu hành tự do dành cho nhà đầu tư quốc tế và các nhà cung cấp chỉ số toàn cầu bị hạn chế.
Ông Peter Kong, Trưởng bộ phận nghiên cứu của Kenanga Investment Bank, cho biết vai trò của các nhà đầu tư tổ chức trong nước là một điểm khác biệt đáng kể.
EPF, PNB và Kwap hiện nắm giữ khoảng 430 tỷ ringgit cổ phiếu trong 88 doanh nghiệp thuộc chương trình MY Value Up, tương đương khoảng 26% tổng vốn hóa của các doanh nghiệp này.
Khi các tổ chức lớn này tuyên bố sẽ ưu tiên phân bổ vốn cho những doanh nghiệp cam kết tạo ra giá trị, họ tạo ra sức ảnh hưởng đáng kể đối với hành vi của doanh nghiệp.
Tuy nhiên, đối với nhà đầu tư, yếu tố quyết định cuối cùng vẫn là khả năng thực thi.
Quyền Tổng giám đốc điều hành và Chủ tịch PNB, ông Rizal Rickman Ramli, cho rằng các doanh nghiệp cần nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và xây dựng chiến lược tạo giá trị rõ ràng.
Mặc dù biên lợi nhuận và mức đòn bẩy của doanh nghiệp Malaysia vẫn ở mức cạnh tranh, việc phân bổ vốn cần được thực hiện một cách kỷ luật hơn.
Ông nhấn mạnh rằng các nhà đầu tư toàn cầu sẽ đánh giá các chương trình nâng cao giá trị doanh nghiệp dựa trên kết quả thực tế như tăng trưởng lợi nhuận và tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu, thay vì chỉ dựa trên những kế hoạch được công bố.
