Giá dầu Brent lên mức cao nhất gần một tháng khi xung đột leo thang tại Trung Đông tiếp tục đe dọa nguồn cung.
Cú sốc mới có thể làm phức tạp thêm quyết định lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), ngay trước thời điểm công bố số liệu lạm phát tháng 9.
Theo Reuters, giá dầu Brent chốt phiên 12/10 ở mức 106,65 USD/thùng, tăng 1,8% và cao nhất kể từ ngày 15/9. Giá dầu thô WTI của Mỹ tăng 2%, lên 93,74 USD/thùng.
Đà tăng xuất hiện chỉ hai ngày trước khi Mỹ công bố chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 9, dự kiến cho thấy lạm phát tiếp tục tăng. Thị trường hiện nghiêng về khả năng Fed giữ nguyên lãi suất trong cuộc họp cuối tháng 10, trước khi nối lại chu kỳ tăng vào tháng 12.
Nguy cơ gián đoạn nguồn cung tại Trung Đông đang trở thành yếu tố chi phối thị trường dầu mỏ.
Lực lượng Houthi tại Yemen, được Iran hậu thuẫn, đã nhận trách nhiệm về vụ tấn công sân bay quốc tế Riyadh của Saudi Arabia ngày 10/10. Vụ việc khiến 13 người thiệt mạng, hơn 300 người bị thương và hoạt động tại sân bay bị đình trệ.
Diễn biến mới làm gia tăng lo ngại xung đột có thể lan sang các cơ sở hạ tầng trọng yếu tại Saudi Arabia, một trong những quốc gia xuất khẩu dầu lớn nhất thế giới.
Hoạt động vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz cũng chưa phục hồi. Theo dữ liệu của IMF PortWatch, tuyến hàng hải này chỉ ghi nhận 4 lượt tàu qua lại ngày 4/10, so với mức trung bình khoảng 85 lượt mỗi ngày trước chiến sự ở Iran.
Cơ quan Điều hành Thương mại Hàng hải Anh (UKMTO) đồng thời ghi nhận các vụ tấn công nhằm vào tàu chở dầu gần Sohar, Oman và tại eo biển Hormuz.
Ông Bjarne Schieldrop, chuyên gia phân tích hàng hóa tại ngân hàng SEB, nhận định những diễn biến tuần qua đã làm tiêu tan kỳ vọng hoạt động xuất khẩu dầu qua Hormuz đang dần trở lại bình thường. Các cuộc tấn công của Houthi tiếp tục bổ sung rủi ro cho thị trường.
Đáng chú ý, phạm vi các cuộc tấn công đang mở rộng sang hạ tầng và hàng không dân sự. Điều này khiến thị trường lo ngại nguy cơ gián đoạn kéo dài, ngay cả khi hoạt động vận chuyển dầu qua Hormuz từng bước được nối lại.
Chính quyền Mỹ đang tìm cách bổ sung nguồn cung năng lượng nhằm kiềm chế đà tăng giá trước cuộc bầu cử giữa kỳ tại Mỹ.
Ngày 9/10, Tổng thống Donald Trump tuyên bố Nga sẽ lập tức cung cấp hơn 300.000 tấn dầu diesel cho thị trường Mỹ và thế giới. Hai ngày sau, ông thông báo một thỏa thuận ngừng tấn công cơ sở năng lượng giữa Nga và Ukraine.
Các nhà phân tích tỏ ra hoài nghi về khả năng những biện pháp này tạo ra thay đổi đáng kể đối với cán cân cung cầu.
Ông Tamas Varga, chuyên gia tại PVM, cho rằng tác động tức thời của kế hoạch cung cấp diesel từ Nga vẫn chưa rõ ràng, nhất là khi năng lực lọc dầu của nước này đã suy giảm nghiêm trọng.
Tương tự, chuyên gia Jim Ritterbusch thuộc Ritterbusch and Associates đánh giá lượng diesel bổ sung khó tạo đủ áp lực để kéo giá nhiên liệu đi xuống. Ông cũng không kỳ vọng thị trường sẽ hạ nhiệt đáng kể trước cuộc bầu cử giữa kỳ.
Goldman Sachs mới đây nâng dự báo giá dầu Brent tháng 12 từ 85 USD lên 90 USD/thùng. Daan Struyven, chuyên gia của ngân hàng này, ước tính phần bù rủi ro địa chính trị hiện vượt 20 USD/thùng, đồng thời cảnh báo nguy cơ giá dầu thế giới tiếp tục tăng nếu xung đột Trung Đông leo thang.
Ngay cả dự báo vừa được điều chỉnh của Goldman Sachs cũng thấp hơn giá Brent hiện tại khoảng 16 USD/thùng, cho thấy mức độ bất định mà thị trường đang phải định giá.
Giá dầu tăng đang tác động trực tiếp đến chi phí sinh hoạt tại Mỹ, đặc biệt thông qua giá xăng bán lẻ.
Theo Hiệp hội Ô tô Mỹ (AAA), giá xăng bình quân trong tháng 9 đạt 4,33 USD/gallon, mức cao kỷ lục đối với tháng 9 và tăng mạnh so với 3,16 USD/gallon cùng kỳ năm trước.
Các nhà kinh tế dự báo CPI tháng 9 tăng khoảng 3,6-3,7% so với cùng kỳ, cao hơn mức 3,4% của tháng 8. Continuum Economics ước tính riêng giá năng lượng tăng khoảng 5,5% trong tháng.
Tuy nhiên, áp lực giá cả ngoài nhóm năng lượng được dự báo ổn định hơn. CPI cơ bản, loại trừ thực phẩm và năng lượng, có thể tăng 0,2% so với tháng trước và khoảng 2,4% so với cùng kỳ năm ngoái.
Điều này đặt ra một vấn đề đối với Fed: lạm phát chung đang tăng chủ yếu do chi phí năng lượng, trong khi các chỉ số phản ánh áp lực giá cơ bản chưa cho thấy mức tăng tương ứng.
Lãi suất cao hơn có thể hạn chế nhu cầu tiêu dùng và đầu tư, nhưng khó giải quyết trực tiếp tình trạng thiếu hụt dầu do xung đột địa chính trị. Ngược lại, việc trì hoãn thắt chặt tiền tệ có nguy cơ khiến kỳ vọng lạm phát tiếp tục tăng.
Thống đốc Fed Christopher Waller ngày 8/10 cho rằng ngân hàng trung ương cần tiếp tục nâng lãi suất, đồng thời đề cập cú sốc năng lượng liên quan đến xung đột Iran. Ông cảnh báo đà tăng gần đây của lạm phát có thể khiến doanh nghiệp và người tiêu dùng điều chỉnh kỳ vọng giá cả theo hướng bất lợi.
Những ngày tới sẽ cung cấp thêm dữ liệu quan trọng cho quyết định của Fed. Báo cáo CPI được công bố ngày 14/10, tiếp theo là doanh số bán lẻ ngày 15/10. Cùng ngày, Chủ tịch Fed Kevin Warsh dự kiến đối thoại với Tổng giám đốc IMF Kristalina Georgieva tại Bangkok.
Nếu CPI cơ bản vượt mức dự báo tăng 0,2%, thị trường có thể phải đánh giá lại khả năng Fed nâng lãi suất ngay trong tháng 10.
Giá dầu thế giới tăng cũng tác động tới lạm phát ở Việt Nam. Theo số liệu thống kê của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), CPI tháng 9 tăng 0,62% so với tháng trước và 5,08% so với cùng kỳ năm ngoái. Riêng giá xăng tăng 9,39% trong tháng, trở thành một trong những yếu tố chính đẩy mặt bằng giá tiêu dùng lên cao.
Với Việt Nam, rủi ro từ giá dầu còn nằm ở chi phí vận tải, sản xuất và phân phối hàng hóa. Nếu giá năng lượng duy trì ở mức cao, áp lực có thể lan rộng sang nhiều nhóm hàng tiêu dùng, trong khi khả năng điều chỉnh chính sách để hỗ trợ tăng trưởng bị thu hẹp.
