Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng năm 2026 ở mức 10% như quyết nghị mà Quốc hội đã đề ra, không ít ý kiến cho rằng, đầu tư công sẽ là bước đệm, động lực quan trọng.
Theo đó, tại phiên họp ngày 10/12, Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV vừa qua, với 100% đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết về điều chỉnh Quy hoạch tổng thể quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Trong đó, Nghị quyết đặt mục tiêu giai đoạn 2026-2030 đạt từ 10%/năm trở lên.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, không ít ý kiến cho hay, việc huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực đầu tư, trong đó, có đầu tư công, sẽ giữ vai trò đặc biệt quan trọng.
Chia sẻ về vấn đề này, TS Đỗ Thiên Anh Tuấn - Giảng viên Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright cho rằng, đầu tư công không chỉ đơn thuần là một công cụ để kích thích tổng cầu trong ngắn hạn mà quan trọng hơn là đòn bẩy để cải thiện năng suất và năng lực cạnh tranh dài hạn cho quốc gia.
Theo nghiên cứu của TS Đỗ Thiên Anh Tuấn, trong giai đoạn 2010-2024 cho thấy, mỗi 1% GDP vốn đầu tư công tăng thêm đóng góp khoảng 0,2% tăng trưởng GDP trong năm đầu tiên và tạo hiệu ứng lan tỏa lên tới 0,85% trong 4 năm tiếp theo. Những con số này cho thấy sức mạnh lan tỏa của đầu tư công là vô cùng lớn, đóng vai trò dẫn dắt cho toàn bộ dòng chảy kinh tế.
Hiện tổng vốn đầu tư toàn xã hội của Việt Nam tương đương khoảng 33% GDP, trong đó vốn đầu tư công chiếm gần 10% GDP, tương ứng khoảng 28% tổng cơ cấu vốn đầu tư. Để đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế tối thiểu 10% từ năm 2026 trở đi, mức độ phụ thuộc vào tăng trưởng đầu tư công vẫn là rất lớn.
“Theo kịch bản giả định cho năm 2026, nếu GDP thực tăng 10% và lạm phát duy trì ở mức 4%, quy mô nền kinh tế có thể vượt 14 triệu tỷ đồng theo giá hiện hành. Khi đó, để đưa tổng vốn đầu tư xã hội lên mức 40% GDP theo định hướng của Chính phủ, nhu cầu vốn sẽ vào khoảng 5,8 triệu tỷ đồng; trong đó, vốn đầu tư công ước khoảng 1,65 triệu tỷ đồng”, vị chuyên gia này chia sẻ.
Đồng thời lưu ý, huy động và sử dụng vốn luôn gắn bó chặt chẽ với nhau, do đó, bài toán then chốt không nằm ở quy mô vốn, mà ở hiệu quả sử dụng.
Theo TS Đỗ Thiên Anh Tuấn, giải ngân chậm không chỉ làm giảm hiệu quả kích cầu trong ngắn hạn, mà còn làm suy yếu khả năng chuyển hóa đầu tư công thành năng lực sản xuất mới trong trung hạn, nhất là khi các dự án hạ tầng lớn bị kéo dài tiến độ hoặc điều chỉnh tổng mức đầu tư nhiều lần.
Liên quan đến vấn đề này, PGS, TS Nguyễn Thường Lạng – chuyên gia Đại học Kinh tế Quốc dân cũng bày tỏ, nếu được tổ chức thực hiện hiệu quả, đầu tư công sẽ là “vốn mồi” quan trọng, kéo theo đầu tư tư nhân và FDI, mở ra không gian phát triển mới cho các vùng kinh tế. Các dự án hạ tầng quy mô lớn sẽ tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị xây dựng, vật liệu, cơ khí, thiết bị, tư vấn và vận hành, thay vì chỉ dừng ở vai trò nhà thầu phụ.
Đồng quan điểm, không ít ý kiến cũng cho hay, sau giai đoạn nới lỏng chính sách tiền tệ nhằm hỗ trợ phục hồi tăng trưởng, dư địa chính sách từ năm 2026 không còn nhiều, tiêu dùng trong nước phục hồi nhưng chưa thật sự bền vững, khu vực doanh nghiệp tư nhân vẫn đối mặt với nhiều khó khăn về chi phí, thị trường và khả năng hấp thụ vốn. Trong bối cảnh đó, đầu tư công không chỉ là công cụ kích cầu hay thước đo năng lực giải ngân, mà cần được nhìn nhận như một đòn bẩy nâng cao năng suất tổng hợp của nền kinh tế.
Mỗi dự án đầu tư công, nếu được thiết kế và triển khai hiệu quả, sẽ góp phần giảm chi phí logistics, chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, mở rộng không gian phát triển và tăng cường kết nối vùng, từ đó, dẫn dắt đầu tư tư nhân, thúc đẩy đổi mới công nghệ và tổ chức sản xuất - Đây chính là nền tảng để định hình chất lượng tăng trưởng nhanh nhưng bền vững cho giai đoạn 2026 - 2030.
Được biết, tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV đã thông qua Nghị quyết về dự toán ngân sách Nhà nước năm 2026. Trong tổng dự chi ngân sách Nhà nước trên 3,159 triệu tỷ đồng năm 2026, sẽ có 1,12 triệu tỷ đồng cho đầu tư phát triển. Và theo số liệu của Chính phủ khi báo cáo Quốc hội, 1,12 triệu tỷ đồng này gồm 1,08 triệu tỷ đồng chi đầu tư công, 40.000 tỷ đồng chi đầu tư phát triển khác.
Với mức bố trí vốn đầu tư công năm 2026 như đã nêu, không ít đại biểu Quốc hội đánh giá, đây là mức phù hợp, nhằm đáp ứng mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số, tạo đà thực hiện mục tiêu trung hạn.
