Để kinh tế tư nhân trở thành động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế, không ít ý kiến cho rằng, cần tháo gỡ mạnh mẽ hơn những điểm nghẽn về vốn, thể chế, đất đai và môi trường kinh doanh.
.jpg)
Được kỳ vọng là một trong những động lực quan trọng đóng góp cho sự phát triển của nền kinh tế, tuy nhiên, thực tế cho thấy, khu vực kinh tế tư nhân vẫn đang đối diện với nhiều điểm nghẽn, chưa thể giải phóng hết tiềm năng vốn có.
Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững, kinh tế tư nhân tiếp tục được kỳ vọng là một trong những động lực quan trọng, tuy nhiên, sự phát triển của khu vực này vẫn chưa đạt như kỳ vọng.
Thực tế, Báo cáo kinh tế tư nhân năm 2025 cho thấy, trong hơn 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động, có tới 96,6% là doanh nghiệp tư nhân. Tuy nhiên, hơn 80% doanh nghiệp có dưới 50 lao động và hơn 70% có vốn dưới 10 tỷ đồng.
Cấu trúc này khiến phần lớn doanh nghiệp gặp khó trong tích lũy nguồn lực, mở rộng sản xuất và nâng cao năng suất. Đáng chú ý, trong năm 2025 có 297.500 doanh nghiệp gia nhập thị trường nhưng cũng có tới 227.200 doanh nghiệp rút lui.
Theo Phó Tổng thư ký kiêm Trưởng ban Pháp chế Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), khó khăn hiện nay không chỉ nằm ở thủ tục hành chính mà còn đến từ áp lực thị trường. Hơn 60% doanh nghiệp được khảo sát cho biết việc tìm kiếm khách hàng là trở ngại lớn nhất.
Một điểm nghẽn khác là khả năng tiếp cận vốn. Hệ thống tín dụng hiện vẫn phụ thuộc nhiều vào tài sản thế chấp thay vì đánh giá dòng tiền, hiệu quả kinh doanh hay tiềm năng tăng trưởng của doanh nghiệp.
Đối với hộ kinh doanh, ông Đậu Anh Tuấn cho rằng, đây là khu vực có vai trò rất lớn đối với nền kinh tế. Tuy nhiên, tiến trình chuyển đổi thành doanh nghiệp sẽ khó đạt kỳ vọng nếu chi phí tuân thủ tiếp tục cao hơn lợi ích mà họ nhận được.
Theo TS Nguyễn Minh Thảo, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính, việc nâng cao năng lực nội tại của doanh nghiệp chắc chắn không thể hoàn thành trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa khu vực kinh tế tư nhân phải mất nhiều năm mới có thể tạo ra những đóng góp đáng kể cho tăng trưởng kinh tế.
Theo bà Thảo, động lực tăng trưởng hiện nay không còn diễn ra theo trình tự truyền thống mà ngày càng phụ thuộc vào các yếu tố đột phá như khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Nếu tạo được môi trường thuận lợi để doanh nghiệp ứng dụng công nghệ, nâng cao năng suất và tham gia sâu hơn vào các khâu có giá trị gia tăng cao trong chuỗi giá trị, tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế sẽ được cải thiện rõ rệt.
“Cải cách thể chế là yếu tố then chốt để tạo ra bước đột phá. Mặc dù chủ trương và chính sách về khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo đã tương đối đầy đủ, song thách thức lớn nhất hiện nay nằm ở khâu thực thi. Tâm lý e ngại rủi ro và sợ trách nhiệm ở một số cơ quan thực hiện khiến nhiều chính sách chưa được triển khai với tốc độ như kỳ vọng.
Do đó, cùng với việc hoàn thiện hành lang pháp lý, cần xây dựng cơ chế bảo đảm để đội ngũ thực thi yên tâm triển khai các chính sách mới, đưa các chủ trương hỗ trợ doanh nghiệp nhanh chóng đi vào cuộc sống”, TS Nguyễn Minh Thảo nhấn mạnh.
Đồng thời cho rằng, nếu tiếp tục tháo gỡ rào cản, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh và thúc đẩy thực thi chính sách hiệu quả, khu vực kinh tế tư nhân hoàn toàn có đủ tiềm năng để đóng góp lớn hơn cho tăng trưởng, trở thành động lực quan trọng giúp Việt Nam hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong những năm tới.
Đồng quan điểm, nhiều chuyên gia cũng cho hay, điều doanh nghiệp cần không chỉ là các chính sách ưu đãi mà quan trọng hơn là một môi trường pháp lý ổn định, minh bạch, có thể dự báo và được thực thi nhất quán. Muốn kinh tế tư nhân trở thành động lực tăng trưởng quan trọng, Nhà nước cần chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang kiến tạo phát triển, tập trung tháo gỡ thực chất các rào cản về thể chế và nguồn lực.
Thực tiễn cho thấy doanh nghiệp đang phải gánh chi phí tuân thủ và rủi ro pháp lý lớn. Điểm nghẽn cốt lõi hiện nay nằm ở thể chế và nguồn lực. Chìa khóa tháo gỡ chính là mạnh dạn mở cơ chế thử nghiệm và thay đổi triệt để tư duy quản trị nhà nước.
