Khơi nguồn vốn đầu tư vào năng lượng

Nghị quyết số 70-NQ/TW ngày 20/8/2025 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 được đánh giá là bước ngoặt quan trọng trong tư duy và thể chế phát triển năng lượng của Việt Nam.

Nhằm luật hóa các nội dung của Nghị quyết, tại phiên họp ngày 11/12, Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV đã thông qua Nghị quyết về cơ chế, chính sách phát triển năng lượng quốc gia giai đoạn 2026-2030.

Một điểm mới quan trọng của Nghị quyết là cơ chế điều chỉnh cập nhật quy hoạch được thiết kế linh hoạt hơn so với điều chỉnh quy hoạch theo Luật Quy hoạch. Việc cập nhật không làm thay đổi các mục tiêu lớn, không làm tăng tổng công suất nguồn theo cơ cấu loại hình đã được phê duyệt và được áp dụng cho các yêu cầu từ điều ước quốc tế, thay thế các dự án chậm tiến độ, bổ sung dự án pin lưu trữ năng lượng, hoặc điều chỉnh quy mô - điểm đấu nối của lưới điện. Bộ Công Thương được giao thẩm quyền phê duyệt cập nhật quy hoạch điện, trong khi UBND tỉnh được phân cấp phê duyệt cập nhật phương án lưới điện cấp tỉnh.

Nghị quyết nêu rõ, việc điều chỉnh cập nhật quy hoạch không yêu cầu lập báo cáo đánh giá môi trường chiến lược, giúp rút ngắn thời gian xử lý thủ tục.

Bên cạnh đó, về cơ chế đầu tư xây dựng lưới điện, Nghị quyết bãi bỏ thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư đối với dự án thuộc quy hoạch điện đã được phê duyệt, qua đó đơn giản hóa quá trình triển khai. Quyết định phê duyệt quy hoạch, hoặc quyết định phê duyệt dự án đầu tư được xem là cơ sở pháp lý đầy đủ để giao đất, cho thuê đất, giao vùng biển, hoặc thực hiện chuyển mục đích sử dụng đất và tiến hành các thủ tục pháp lý cần thiết. Với các dự án phải đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư, văn bản phê duyệt kết quả đấu thầu sẽ là cơ sở pháp lý để thực hiện các thủ tục này.

Về lựa chọn nhà đầu tư trong lĩnh vực điện lực, ngoài các trường hợp đã được quy định trong pháp luật, Nghị quyết cho phép chấp thuận nhà đầu tư không thông qua đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư đối với các dự án hạ tầng điều độ hệ thống điện, các dự án điện gió ngoài khơi trong giai đoạn 2025 - 2030, các dự án đã có quyền sử dụng đất, hoặc những dự án cấp bách nhằm bảo đảm an ninh năng lượng…

Ngoài ra, với giá điện, Nghị quyết nêu rõ, trừ dự án nhiệt điện, dự án điện hạn nhân mô đun nhỏ và dự án điện gió ngoài khơi, dự án kinh doanh điện lực có khung giá thực hiện đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư thì giá điện trúng thầu là giá hợp đồng mua bán điện và không cao hơn khung giá tại năm đấu thầu. Thời gian đàm phán hợp đồng bị giới hạn tối đa 30 ngày nhằm thúc đẩy tiến độ dự án.

Đặc biệt, Nghị quyết cũng mở rộng đối tượng được trực tiếp tham gia cơ chế mua bán điện trực tiếp cho các đơn vị bán lẻ điện tại các khu công nghiệp, khu kinh tế, khu chế xuất, cụm công nghiệp, khu công nghệ cao, khu công nghệ thông tin tập trung, khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, khu đô thị và khu thương mại tự do…

Với nhiều điểm mới mang tính căn cơ, đột phá, Nghị quyết được kỳ vọng sẽ là đòn bẩy thu hút đầu tư vào năng lượng.

Nhìn nhận về nội dung Nghị quyết, TS Nguyễn Ngọc Hưng - Trưởng phòng Kinh tế Năng lượng, Viện Năng lượng cho rằng, đây là những cơ chế, chính sách đột phá nhằm cụ thể hóa những định hướng đặt ra tại Nghị quyết số 70-NQ/TW về đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn 2045. Với cách làm này cùng sự chỉ đạo chặt chẽ của cấp có thẩm quyền, chúng ta sẽ từng bước sẽ tháo gỡ được những điểm nghẽn trong đầu tư các dự án năng lượng.

Còn theo các chuyên gia, Nghị quyết là bước tiến mạnh mẽ về thể chế, tạo môi trường thuận lợi hơn để thu hút đầu tư vào năng lượng trong trung và dài hạn, bởi, điểm nghẽn lớn hiện nay nằm ở cơ chế hợp đồng mua bán điện chưa đạt chuẩn quốc tế, gây khó khăn trong huy động vốn từ các tổ chức tài chính nước ngoài. Việc Nghị quyết mở rộng cơ chế này, sẽ là chìa khóa để “mở khóa” nguồn vốn đầu tư dài hạn trị giá hàng chục tỷ USD, góp phần củng cố an ninh năng lượng quốc gia.