Luật Công nghệ cao 2025: Mở không gian phát triển mới

Luật Công nghệ cao 2025 được Quốc hội khóa XV thông qua tại Kỳ họp thứ 10 vào ngày 10/12/2025. Luật có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, đánh dấu một bước chuyển quan trọng trong tư duy xây dựng thể chế phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Hoàn thiện hành lang pháp lý

Theo đó, sau khi Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia được Bộ Chính trị ban hành ngày 22/12/2024, hệ thống pháp luật từng bước được hoàn thiện nhằm hình thành “hạ tầng thể chế” cho phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, trong đó có việc sửa đổi Luật Công nghệ cao.

Thực tế cho thấy, mặc dù Việt Nam đã thu hút hơn 400 tỷ USD vốn FDI kể từ năm 1988 đến nay, nhưng phần lớn dòng vốn này vẫn tập trung vào lắp ráp, gia công với giá trị gia tăng thấp; các lĩnh vực công nghệ cao như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học chỉ chiếm tỷ lệ khiêm tốn, chưa đáp ứng nhu cầu chuyển đổi số quốc gia.

Do đó, việc sửa đổi Luật Công nghệ cao nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý thúc đẩy phát triển công nghệ cao phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và tháo gỡ vướng mắc, rào cản phát triển công nghệ cao sau 17 năm áp dụng Luật Công nghệ cao 2008.

Một số điểm mới đáng chú ý của Luật này bao gồm: bổ sung quy định khuyến khích doanh nghiệp trong nước, doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo tham gia đầu tư, nghiên cứu và thương mại hóa công nghệ cao; khuyến khích viện nghiên cứu, trường đại học có hoạt động R&D phát triển doanh nghiệp công nghệ cao, thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Đặc biệt, Luật cũng ưu tiên các dự án FDI có chuyển giao công nghệ lõi và liên kết với doanh nghiệp nội địa nhằm nâng cao năng lực công nghệ quốc gia, tránh tình trạng FDI chỉ mang công nghệ cũ, tận dụng nhân công giá rẻ.

Đồng thời phân loại doanh nghiệp công nghệ cao thành hai mức: mức 1 dành cho doanh nghiệp có nhà đầu tư trong nước chiếm trên 30% vốn, nhận chuyển giao công nghệ lõi ở mức “đổi mới và phát triển”, được hưởng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp cao nhất (miễn 4 năm, giảm 50% trong 9 năm, thuế suất 10% trong 15 năm); mức 2 áp dụng cho hầu hết doanh nghiệp công nghệ cao còn lại (miễn thuế 2 năm, giảm 50% trong 4 năm, thuế suất 15%).

Ngoài ra, Luật cũng bãi bỏ giấy chứng nhận doanh nghiệp công nghệ cao, chuyển sang cơ chế tự đánh giá theo tiêu chí nhằm giảm thủ tục hành chính; bổ sung quy định về mô hình “đô thị công nghệ cao” để tạo không gian tập trung cho nghiên cứu, phát triển và ứng dụng công nghệ cao, gắn với phát triển đô thị bền vững…

Kỳ vọng những "cú hích"

Với những chính sách mang tính chiến lược, đột phá nêu trên, Luật Công nghệ cao 2025 được kỳ vọng sẽ xây dựng hành lang pháp lý minh bạch, khuyến khích đầu tư, nghiên cứu, chuyển giao và ứng dụng công nghệ cao trong mọi lĩnh vực của nền kinh tế.

Theo TS Quách Thanh Hải, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật TP Hồ Chí Minh, những quy định mới trong Luật Công nghệ cao năm 2025 được kỳ vọng sẽ tạo ra một “cú hích” chính sách mạnh mẽ đối với việc thu hút và phát triển nguồn nhân lực công nghệ cao.

Đáng chú ý, ưu đãi về thuế thu nhập cá nhân được nâng lên mức cao nhất theo quy định pháp luật, cùng với việc luật hóa rõ ràng các điều kiện làm việc và sinh sống thuận lợi từ hỗ trợ nhà ở, cư trú đến sử dụng cơ sở nghiên cứu hiện đại thay vì chỉ dừng ở mức định hướng chung như trước đây. Những chính sách này sẽ đặc biệt thu hút các nhà khoa học là người Việt Nam đang làm việc tại nước ngoài.

“Không những vậy, đối với các cơ sở giáo dục đại học và viện nghiên cứu, đây là cơ sở pháp lý quan trọng để xây dựng những chính sách đãi ngộ hấp dẫn nhằm thu hút nguồn nhân lực công nghệ cao. Luật mới cũng tạo điều kiện để các cơ sở giáo dục, nghiên cứu chủ động hơn trong việc thu hút và giữ chân đội ngũ giảng viên, nhà khoa học, chuyên gia có kinh nghiệm thực tiễn, đặc biệt là từ khu vực tư nhân hoặc cộng đồng trí thức người Việt ở nước ngoài”, vị này chia sẻ.

Còn theo PGS, TS Nguyễn Gia Như, Hiệu trưởng Trường Khoa học máy tính và Trí tuệ nhân tạo, Đại học Duy Tân, những quy định mới trong Luật Công nghệ cao 2025 đã tạo ra một “lực kéo” mạnh mẽ nhờ cách tiếp cận toàn diện, không chỉ tập trung vào hỗ trợ tài chính mà còn hướng tới xây dựng một hệ sinh thái phát triển bền vững cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Theo vị chuyên gia này, sức hút của Luật thể hiện rõ ở ba khía cạnh mang tính đột phá. Thứ nhất, việc áp dụng mức ưu đãi cao nhất về thuế thu nhập cá nhân đối với nhân lực trực tiếp tham gia nghiên cứu và phát triển công nghệ cao là sự ghi nhận xứng đáng đối với giá trị chất xám và đóng góp của đội ngũ chuyên gia;

Thứ hai, các chính sách hỗ trợ sử dụng phòng thí nghiệm dùng chung, cơ sở nghiên cứu, cùng cơ chế ưu tiên giao trực tiếp thực hiện các nhiệm vụ thuộc chương trình quốc gia đặc biệt, đã tạo “đất diễn” cho các nhà khoa học triển khai những ý tưởng lớn, có tầm ảnh hưởng chiến lược;

Thứ ba, Luật đặc biệt chú trọng đến việc bảo hộ và thương mại hóa quyền sở hữu trí tuệ, giúp chuyên gia yên tâm rằng thành quả nghiên cứu không chỉ dừng lại trên giấy, mà có thể đi vào thực tiễn, tạo ra giá trị kinh tế và tác động xã hội.

Cùng với các vấn đề đã nêu, đánh giá về nội dung Luật này, trước đó, không ít ý kiến cũng cho hay, với chính sách khuyến khích nghiên cứu, khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực công nghệ chiến lược, Luật Công nghệ cao 2025 sẽ tạo ra hành lang pháp lý thông thoáng và đầy sức hút với đội ngũ chuyên gia và các nhà khoa học.