24h

Góp ý hồ sơ đề nghị xây dựng Luật Định danh và xác thực điện tử do Bộ Công an chủ trì soạn thảo, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đánh giá hồ sơ được chuẩn bị công phu, bám sát yêu cầu chuyển đổi số và có tham chiếu kinh nghiệm quốc tế.

Theo VCCI, định danh và xác thực điện tử là nền tảng quan trọng của kinh tế số, giúp nâng cao độ tin cậy của các giao dịch trên môi trường mạng, hỗ trợ cung cấp dịch vụ công trực tuyến cũng như thúc đẩy thương mại điện tử, tài chính số và nhiều mô hình kinh doanh mới.

Tuy nhiên, cùng với mục tiêu tăng cường quản lý, VCCI cho rằng việc thiết kế chính sách cần đặc biệt lưu ý đến chi phí tuân thủ mà doanh nghiệp phải gánh chịu trong quá trình thực hiện.

Một trong những nội dung được VCCI quan tâm là phạm vi áp dụng của hoạt động định danh và xác thực điện tử. Theo VCCI, một số quy định tại Điều 7, Điều 9 và Điều 19 có xu hướng mở rộng đối tượng định danh tới sản phẩm, thiết bị, dữ liệu, tài sản số, địa điểm… Nếu phạm vi này không được giới hạn hợp lý, yêu cầu định danh có thể bao phủ quá rộng trong đời sống kinh tế - xã hội.

Đối với các lĩnh vực có số lượng giao dịch lớn như thương mại điện tử, bán lẻ, logistics hay dịch vụ số, việc phải duy trì các quy trình xác thực phức tạp cho từng giao dịch có thể làm gia tăng chi phí vận hành và ảnh hưởng tới trải nghiệm của khách hàng.

VCCI đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu cách tiếp cận dựa trên mức độ rủi ro. Theo đó, chỉ nên áp dụng yêu cầu xác thực ở mức cao đối với các giao dịch có giá trị lớn hoặc tiềm ẩn nguy cơ gian lận, trong khi các giao dịch thông thường cần được thiết kế theo hướng linh hoạt hơn.

Một vấn đề khác được VCCI lưu ý là nguy cơ chồng chéo giữa hệ thống định danh điện tử với các loại mã định danh chuyên ngành đang được sử dụng. Hiện nay, nhiều lĩnh vực đã có hệ thống nhận diện riêng như mã số doanh nghiệp, mã thửa đất, mã định danh hàng hóa chuẩn GS1.

Theo VCCI, việc xây dựng hệ thống mới cần bảo đảm khả năng kết nối, liên thông dữ liệu, tránh phát sinh thêm thủ tục hoặc yêu cầu doanh nghiệp phải thực hiện nhiều lớp định danh khác nhau cho cùng một chủ thể.

VCCI cũng đề xuất VNeID nên được định vị là hạ tầng nền tảng, mở API cho doanh nghiệp khai thác trong cung cấp dịch vụ, thay vì mở rộng sang các dịch vụ thương mại mà khu vực tư nhân đang thực hiện. Cách tiếp cận này được cho là sẽ giúp phát huy vai trò của hạ tầng định danh quốc gia, đồng thời không làm thu hẹp không gian đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp.

Liên quan đến trí tuệ nhân tạo, VCCI đồng tình với yêu cầu kiểm soát rủi ro trong hoạt động định danh và xác thực điện tử. Tuy nhiên, VCCI cho rằng cần tránh tạo thêm một tầng tuân thủ riêng đối với AI nếu các nghĩa vụ này đã được điều chỉnh trong các văn bản pháp luật khác hoặc có thể lồng ghép vào cơ chế quản lý rủi ro chung.

Đối với lộ trình triển khai, VCCI cho rằng thời hạn chuyển tiếp 18 tháng có thể là thách thức lớn với doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Do đó, cần cân nhắc kéo dài thời gian chuyển tiếp hoặc phân kỳ thực hiện theo nhóm nghĩa vụ, mức độ rủi ro và quy mô doanh nghiệp.

Trao đổi với Diễn đàn Doanh nghiệp xung quanh nội dung này, Luật sư Nguyễn Thanh Phong – Trưởng chi nhánh Công ty Luật Sa Vĩ tại Hà Nội cho rằng, việc xây dựng Luật Định danh và xác thực điện tử là cần thiết nhằm hoàn thiện nền tảng pháp lý cho quá trình chuyển đổi số quốc gia, đồng thời nâng cao tính minh bạch và an toàn của các giao dịch trên môi trường điện tử.

Tuy nhiên, theo ông Phong, cùng với mục tiêu quản lý, cơ quan soạn thảo cần đặc biệt quan tâm tới chi phí tuân thủ phát sinh đối với doanh nghiệp.

“Nếu các yêu cầu về định danh, xác thực được thiết kế theo hướng áp dụng đồng loạt cho mọi giao dịch mà không phân loại mức độ rủi ro, doanh nghiệp sẽ phải đầu tư thêm hệ thống công nghệ, quy trình vận hành và nhân sự để đáp ứng yêu cầu pháp luật. Chi phí này cuối cùng có thể được phản ánh vào giá thành sản phẩm, dịch vụ”, Luật sư Nguyễn Thanh Phong nhận định.

Theo ông Phong, cách tiếp cận phù hợp là quản lý dựa trên rủi ro, yêu cầu xác thực chặt chẽ hơn đối với các giao dịch có giá trị lớn, giao dịch nhạy cảm hoặc tiềm ẩn nguy cơ gian lận; trong khi các giao dịch thông thường cần cơ chế linh hoạt để không tạo thêm gánh nặng cho doanh nghiệp và người dân.

“Mục tiêu của luật không chỉ là tăng cường hiệu quả quản lý mà còn phải tạo điều kiện cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và đổi mới sáng tạo. Một hệ thống định danh hiệu quả là hệ thống vừa bảo đảm an toàn, vừa có chi phí tuân thủ hợp lý để doanh nghiệp có thể thực hiện được trên thực tế”, ông Phong cho biết.

Nguyễn Giang