Đề xuất cấm tham gia đấu giá nếu “bỏ cọc” quyền sử dụng đất ở

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, trình bày tờ trình tóm tắt về dự án luật, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, việc xây dựng và ban hành Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) nhằm thể chế hóa kịp thời các chủ trương, định hướng và chính sách của Đảng về phân cấp, phân quyền, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số.

Đồng thời, dự án luật hướng tới phát triển dịch vụ đấu giá tài sản theo cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, nâng cao hiệu quả phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và tăng cường hiệu lực công tác quản lý nhà nước về đấu giá tài sản đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới.

Theo Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng, dự thảo luật kế thừa những quy định đang phát huy hiệu quả trong thực tiễn, khắc phục các hạn chế, bất cập hiện hành.

Cụ thể, dự thảo luật sửa đổi được xây dựng với bố cục bao gồm 07 chương, 64 điều với nhiều điểm mới căn bản, như:

Thứ nhất, về tiêu chuẩn đấu giá viên (Điều 11): Dự thảo luật mở rộng quy định, cho phép các cá nhân có trình độ đại học trở lên trong tất cả các ngành, lĩnh vực đều có thể trở thành đấu giá viên. Quy định này thay thế việc hạn chế trình độ đại học trong một số lĩnh vực như luật, kinh tế, tài chính, ngân hàng, quản trị kinh doanh của luật hiện hành, nhằm phù hợp với định hướng khuyến khích, thúc đẩy việc đấu giá tài sản thuộc sở hữu của tổ chức, cá nhân tự nguyện lựa chọn bán thông qua đấu giá cũng như thông lệ nghề đấu giá quốc tế.

Thứ hai, về doanh nghiệp đấu giá tài sản (Điều 19): Dự thảo luật quy định việc thành lập, tổ chức và hoạt động của doanh nghiệp đấu giá tài sản trên cơ sở luật hóa các quy định của Nghị quyết số 66.18/2026/NQ-CP về phân quyền, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh. Theo đó, doanh nghiệp đấu giá tài sản được thành lập, tổ chức và hoạt động theo quy định của pháp luật về doanh nghiệp và có đăng ký ngành, nghề kinh doanh dịch vụ đấu giá tài sản.

Thứ ba, về trình tự, thủ tục đấu giá tài sản bắt buộc phải bán thông qua đấu giá (Chương III): Dự thảo luật mang đến nhiều điều chỉnh chỉ yêu cầu niêm yết tại UBND cấp xã đối với tài sản là bất động sản; quy định thủ tục đấu giá rút gọn đơn giản, thuận lợi hơn đối với một số tài sản có giá khởi điểm nhỏ hoặc cần xử lý nhanh.

Thứ tư, về trình tự, thủ tục đấu giá tài sản tự nguyện (Chương IV): Dự thảo bổ sung một Chương riêng quy định trình tự, thủ tục đấu giá đối với tài sản thuộc sở hữu của tổ chức, cá nhân tự nguyện lựa chọn bán thông qua đấu giá. Theo đó, chủ sở hữu tài sản có thể thỏa thuận trình tự, thủ tục linh hoạt, lựa chọn hình thức, phương thức đấu giá phù hợp. Đồng thời, cho phép tổ chức hành nghề đấu giá được hợp tác với các tổ chức hành nghề đấu giá trong và ngoài nước, tạo hành lang pháp lý đồng bộ, thống nhất và tiệm cận thông lệ quốc tế.

Thứ năm, về chế tài xử lý đối với người trúng đấu giá (Điều 56): Nhằm khắc phục triệt để tình trạng tham gia đấu giá để trục lợi, gây tác động tiêu cực đến thị trường bất động sản, dự thảo luật thể chế hóa quy định của Nghị quyết số 66.11/2026/NQ-CP, bổ sung quy định cấm tham gia đấu giá quyền sử dụng đất ở đối với cá nhân trúng đấu giá nhưng “bỏ cọc”. Đồng thời, người trúng đấu giá có hành vi vi phạm quy định của pháp luật đấu giá hoặc pháp luật liên quan dẫn đến kết quả đấu giá bị hủy sẽ không được nhận lại khoản tiền đặt cọc để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ bồi thường thiệt hại.

Trình bày báo cáo thẩm tra tóm tắt dự án luật, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi cho biết, Ủy ban Kinh tế và Tài chính cơ bản đáp ứng yêu cầu của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật và đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến.

Tuy nhiên, Ủy ban Kinh tế và Tài chính cũng đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, bảo đảm sự thống nhất giữa tờ trình, báo cáo tiếp thu, giải trình, dự thảo luật và các dự thảo văn bản quy định chi tiết; đồng thời bổ sung, làm rõ cơ sở thực tiễn và đánh giá tác động đối với các quy định liên quan trực tiếp đến quyền, nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân.