Nhằm tránh tình trạng ách tắc hồ sơ trong giai đoạn chuyển giao bộ máy thực thi, góp ý sửa 4 luật về thương mại, chuyên gia cho rằng, cần có quy định chuyển tiếp rõ ràng.
Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng được Bộ Công Thương xây dựng theo cách tiếp cận tổng thể, nhằm đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho địa phương; luật hóa các quy định về chống hàng giả; cắt giảm điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính và tháo gỡ những vướng mắc phát sinh trong thực tiễn.
Việc xây dựng Dự án Luật xuất phát từ yêu cầu thực tiễn và thể chế hóa các nghị quyết quan trọng của Trung ương và Bộ Chính trị, gồm: Nghị quyết số 60-NQ/TW năm 2025 của Hội nghị lần thứ 11 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII; Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới; Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân.
Theo đó, Dự án Luật tập trung đưa vào các chính sách đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với cải cách thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh. Một nội dung đáng chú ý là đề xuất chuyển thẩm quyền cấp Giấy phép gia công hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu từ Bộ Công Thương về cho UBND cấp tỉnh.
Nhìn nhận về nội dung đã nêu, nhiều ý kiến cho rằng, việc phân cấp, phân quyền trong giải quyết thủ tục hành chính từ Trung ương về địa phương phù hợp với chủ trương của Đảng, Nhà nước, góp phần cải cách thủ tục hành chính và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp.
Theo Luật sư Nguyễn Văn Hà, Phó Tổng Thư ký Liên đoàn Luật sư Việt Nam, việc chuyển thẩm quyền giải quyết nhiều thủ tục từ cấp bộ về cấp tỉnh là bước cải cách thực chất, giúp giảm đáng kể thời gian cho doanh nghiệp; đồng thời, UBND cấp tỉnh có điều kiện căn cứ đặc thù kinh tế – xã hội của địa phương để điều hành hoạt động ngoại thương, thương mại linh hoạt hơn.
Đánh giá chung về nhóm chính sách phân cấp, Phó Tổng Thư ký Liên đoàn Luật sư Việt Nam cho rằng, việc chuyển giao nhiều nhiệm vụ từ Trung ương về UBND cấp tỉnh cần có quy định chuyển tiếp rõ ràng ngay trong Luật nhằm tránh tình trạng ách tắc hồ sơ trong giai đoạn chuyển giao bộ máy thực thi.
Cùng với đó, cần có quy định mang tính bắt buộc về thực hiện thủ tục hành chính trên môi trường điện tử; việc kết nối, liên thông dữ liệu giữa Bộ Công Thương, Cục Cạnh tranh và các Sở Công Thương địa phương sẽ giúp hoạt động hậu kiểm minh bạch hơn, đồng thời ngăn ngừa hiệu quả các hành vi nhũng nhiễu, tiêu cực.
Liên quan đến việc cấp giấy phép gia công hàng hóa thuộc diện xuất khẩu, nhập khẩu theo giấy phép, tham gia góp ý, đại diện Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) lưu ý, pháp luật chuyên ngành hiện chưa có quy định cụ thể về việc cấp loại giấy phép này.
Theo đó, các địa phương mới chỉ có thể căn cứ vào danh mục hàng hóa tại Nghị định thay thế Nghị định số 69/2018/NĐ-CP, trong khi cơ sở pháp lý để địa phương trực tiếp thực hiện hoạt động cấp phép vẫn chưa thật sự rõ ràng.
Đại diện VCCI cho rằng, phân cấp là hướng đi phù hợp với chủ trương cải cách hành chính, song cần đi kèm quy trình, hướng dẫn cụ thể, thống nhất để tránh tình trạng “mỗi địa phương hiểu một kiểu”, gây khó khăn cho doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp hoạt động liên tỉnh.
Cùng với các các nội dung đã nêu, liên quan quy định về cấp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O), đại diện VCCI đề nghị làm rõ khái niệm “tổ chức” trong tiêu chí cấp C/O. Việc không cho phép tổ chức ngoài nhà nước thực hiện cấp C/O có dấu hiệu chưa phù hợp với chủ trương xã hội hóa.
“Thực tế, các tổ chức được Nhà nước ủy quyền đã thực hiện rất hiệu quả, xử lý hàng trăm nghìn bộ hồ sơ mỗi năm mà chưa phát sinh khiếu nại quốc tế. Do vậy, dự án Luật cần làm rõ chính sách về chủ thể cấp C/O theo hướng bao gồm cả cơ quan Nhà nước và tổ chức được Nhà nước ủy quyền”, đại diện VCCI góp ý.
