Sửa Luật Dầu khí: Tạo động lực phát triển mới

Theo đó, có hiệu lực từ ngày 01/7/2023, Luật Dầu khí năm 2022 đã tạo khuôn khổ pháp lý tương đối đầy đủ cho hoạt động điều tra cơ bản, tìm kiếm, thăm dò và khai thác dầu khí... tuy nhiên, bên cạnh những điểm tích cực, quá trình áp dụng vào thực tiễn Luật cũng cho thấy nhiều khó khăn, vướng mắc nảy sinh trong bối cảnh mới.

Thực tế, Báo cáo tổng kết thi hành Luật Dầu khí năm 2022 nêu rõ, trữ lượng dầu khí tại các mỏ hiện hữu đang suy giảm nhanh, nhiều mỏ lớn đã bước vào giai đoạn cuối của vòng đời khai thác. Trong khi đó, các phát hiện mới chủ yếu là mỏ nhỏ, mỏ cận biên, nằm ở vùng nước sâu, xa bờ, điều kiện địa chất phức tạp, chi phí đầu tư lớn và rủi ro cao.

Điều này khiến hoạt động tìm kiếm, thăm dò và phát triển mỏ gặp nhiều khó khăn, đặc biệt trong điều kiện giá dầu khí thế giới biến động khó lường, thời gian thu hồi vốn kéo dài, làm giảm sức hấp dẫn của môi trường đầu tư dầu khí Việt Nam đối với các nhà thầu, nhất là nhà thầu nước ngoài.

Bên cạnh đó, Báo cáo cũng chỉ ra những bất cập liên quan đến cơ chế hợp đồng dầu khí. Cụ thể, mặc dù Luật Dầu khí năm 2022 đã quy định nhiều nội dung quan trọng, song cơ chế hợp đồng hiện hành chưa bao quát đầy đủ các tình huống phát sinh đối với mỏ nhỏ, mỏ cận biên, mỏ phức tạp, cũng như các trường hợp cần hợp nhất mỏ, hợp nhất hợp đồng để tối ưu hiệu quả khai thác.

Chính sách ưu đãi đầu tư dù đã được cải thiện nhưng vẫn chưa đủ sức hấp dẫn để khuyến khích nhà đầu tư tham gia các dự án có mức độ rủi ro cao, chi phí lớn và thời gian thu hồi vốn dài.

Chưa kể, một số quy định của Luật Dầu khí năm 2022 chưa thực sự đồng bộ với các luật mới ban hành như Luật Đầu tư, Luật Đấu thầu, Luật Đất đai, Luật Bảo vệ môi trường, dẫn đến chồng chéo trong tổ chức thực hiện, làm kéo dài thủ tục và gia tăng chi phí tuân thủ.

Để giải quyết những vấn đề đã nêu, việc sửa đổi Luật Dầu khí được cho là cần thiết để đáp ứng nhu cầu phát triển, khơi thông nguồn lực mới.

Theo ông Lê Mạnh Cường - Phó Tổng Giám đốc Petrovietnam, Luật Dầu khí năm 2022 là bước tiến quan trọng, tạo dư địa cho hoạt động dầu khí thời gian qua. Tuy nhiên, bối cảnh phát triển năng lượng đang thay đổi nhanh, kéo theo yêu cầu về một khuôn khổ pháp lý có khả năng thích ứng tốt hơn trước biến động thị trường, tiến bộ công nghệ và xu hướng phát triển năng lượng ngoài khơi.

Nhấn mạnh về sự tương đồng ngày càng rõ giữa chuỗi giá trị dầu khí với chuỗi giá trị năng lượng ngoài khơi, vị này cho rằng, các hoạt động ngoài khơi đều gắn với yêu cầu kỹ thuật cao, tiêu chuẩn an toàn nghiêm ngặt, quản lý công trình trên biển và đặc biệt là các yêu cầu về quốc phòng - an ninh. Vì vậy, cần cân nhắc một cách tiếp cận phù hợp để quản lý hiệu quả, đồng bộ, tránh “đứt gãy” về cơ chế khi xuất hiện các loại hình năng lượng mới phát triển ngoài khơi.

Cùng với vấn đề nêu trên, nhiều ý kiến đánh giá, việc bổ sung quy định về thu hồi, sử dụng và lưu trữ Carbon (CCS/CCUS) là cần thiết, bởi công nghệ này vừa hỗ trợ giảm phát thải trong vận hành mỏ, vừa mở ra mô hình kinh tế mới dựa trên hạ tầng khai thác hiện hữu, tuy nhiên, cần làm rõ phạm vi áp dụng, quan hệ với các luật chuyên ngành về môi trường, năng lượng, cùng cơ chế cấp phép và giám sát an toàn địa chất.

Đồng thời đề xuất, bổ sung ưu đãi đầu tư cho các biện pháp gia tăng hệ số thu hồi dầu (IOR/EOR), đặc biệt tại các mỏ đã vào giai đoạn cuối vòng đời. Hoàn thiện khung chính sách này sẽ tạo động lực kinh tế để nhà thầu đầu tư vào các giải pháp kỹ thuật như khoan bổ sung, tối ưu khai thác, bơm ép hoặc kết hợp CCS/CCUS nhằm tận dụng hạ tầng hiện hữu và tối đa hóa thu hồi tài nguyên.

Được biết, việc xây dựng Luật Dầu khí (sửa đổi) nhằm khơi thông nguồn lực đầu tư, thúc đẩy hoạt động tìm kiếm, thăm dò, gia tăng trữ lượng và sản lượng dầu khí, đồng thời bảo đảm an ninh năng lượng, quốc phòng - an ninh biển đảo và yêu cầu phát triển bền vững.

Nội dung Dự thảo Luật (sửa đổi) tập trung vào 5 nhóm chính sách lớn, bao gồm: Hoàn thiện, đơn giản hóa thủ tục và tăng cường phân quyền trong điều tra cơ bản và hoạt động dầu khí; bổ sung, hoàn thiện các quy định về hợp đồng dầu khí; hoàn thiện cơ chế ưu đãi đầu tư trong hoạt động dầu khí, đặc biệt đối với các mỏ có điều kiện kinh tế - kỹ thuật khó khăn, qua đó nâng cao sức hấp dẫn của môi trường đầu tư dầu khí Việt Nam; bổ sung chính sách ưu tiên, khuyến khích phát triển dịch vụ dầu khí kỹ thuật cao trong nước, góp phần nâng cao năng lực nội địa, giảm phụ thuộc vào dịch vụ nước ngoài; xây dựng khung pháp lý cho giảm phát thải khí nhà kính, thu giữ và lưu trữ carbon trong hoạt động dầu khí, tạo cơ sở pháp lý để ngành dầu khí tham gia sâu hơn vào quá trình chuyển dịch năng lượng.