Đánh giá cao những nội dung được cơ quan soạn thảo đề xuất, tuy nhiên, bên cạnh những điểm tích cực, góp ý Dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi), một số ý kiến cho rằng, cần tiếp tục cân nhắc nội dung chính sách nhà ở công vụ.
Dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) được xây dựng gồm 13 Chương, 149 Điều, giảm 49 Điều so với luật hiện hành, đồng thời bổ sung và hoàn thiện chính sách đối với bốn nhóm nhà ở gồm: Nhà ở thương mại, nhà ở cho thuê, nhà ở công vụ và nhà ở chính sách.
Một trong những điểm mới đáng chú ý, Dự thảo bổ sung một Chương riêng về phát triển nhà ở cho thuê, quy định rõ nguồn vốn, đối tượng, điều kiện, hình thức đầu tư và cơ chế ưu đãi; đồng thời bổ sung loại hình nhà ở thương mại giá phù hợp nhằm tăng nguồn cung nhà ở, đáp ứng khả năng chi trả của người dân.
Bên cạnh đó, Dự thảo cũng hoàn thiện hành lang pháp lý đối với các loại hình nhà có mục đích lưu trú như căn hộ du lịch, căn hộ khách sạn, nhà ở kết hợp văn phòng; luật hóa các chính sách ưu đãi đối với nhà ở xã hội, nhà ở cho lực lượng vũ trang và các nhóm đối tượng chính sách.
Đồng thời, bổ sung cơ chế linh hoạt về đất đai, quy hoạch và hình thức đầu tư để thúc đẩy cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ; cho phép thuê đơn vị chuyên nghiệp hỗ trợ quản lý, vận hành nhà chung cư; xử lý các vướng mắc liên quan đến kinh phí bảo trì, sở hữu chung, sở hữu riêng và bổ sung yêu cầu về hạ tầng giao thông xanh, khu vực sạc xe điện.
Ngoài ra, các quy định về sở hữu nhà ở của cá nhân nước ngoài, người Việt Nam định cư ở nước ngoài có hai quốc tịch, đối tượng được sử dụng nhà ở công vụ và quyền tự do thỏa thuận trong giao dịch nhà ở cũng được điều chỉnh nhằm bảo đảm đồng bộ với hệ thống pháp luật và phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Đánh giá cao những nội dung được cơ quan soạn thảo đề xuất, tuy nhiên, bên cạnh những điểm tích cực, góp ý Dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi), một số ý kiến cho rằng, cần tiếp tục cân nhắc nội dung chính sách nhà ở công vụ.
Góp ý xây dựng và hoàn thiện Dự thảo tại Hội nghị phản biện xã hội đối với Dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) mới đây, ông Ngọ Duy Hiểu, Phó Chủ tịch Thường trực Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đề nghị, nội dung Dự thảo Luật (sửa đổi) phải thực sự thúc đẩy phát triển nhà ở nhanh hơn, đa dạng hơn nhưng vẫn bảo đảm chất lượng, quy hoạch, không gian sống và kết nối giao thông; đồng thời cần có chính sách ưu tiên đối với nhu cầu thuê, thuê mua của công nhân, người lao động và tạo điều kiện để các nhóm khó khăn tiếp cận nhà ở xã hội thuận lợi hơn.
Cụ thể, ông Ngọ Duy Hiểu đề nghị, cần nghiên cứu lại tên gọi “nhà ở thương mại giá phù hợp” theo hướng phản ánh rõ tính chất được Nhà nước hỗ trợ, điều tiết.
Bên cạnh đó, các nhóm hộ nghèo, cận nghèo nên được quy định thống nhất, tránh trùng lặp; phạm vi đối tượng thụ hưởng cần mở rộng cho người lao động tại cơ quan, tổ chức, đơn vị và lao động tự do, đồng thời không giới hạn công nhân, người lao động trong hay ngoài khu công nghiệp.
Về nhà ở công vụ, ông Ngọ Duy Hiểu đề nghị, cần mở rộng đối tượng được hưởng cho một số chức danh tương đương như người công tác tại vùng khó khăn và các đặc khu; đồng thời ưu tiên sĩ quan, bác sĩ, giáo viên làm việc tại những địa bàn này. Đồng thời, cần có cơ chế xử lý, chuyển đổi hoặc cấp bán các căn nhà công vụ nhỏ lẻ, bỏ hoang hoặc sử dụng không hiệu quả, nhằm tránh lãng phí tài sản Nhà nước.
Liên quan đến chính sách nhà ở công vụ, tham gia góp ý, TS Nguyễn Văn Pha, Ủy viên Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương mặt trận Tổ quốc Việt Nam, nguyên Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương mặt trận Tổ quốc Việt Nam cho biết, Dự thảo Luật (sửa đổi) đã bổ sung nhiều nhóm đối tượng mới như cán bộ được điều động do sắp xếp bộ máy; cán bộ luân chuyển giữa trung ương và địa phương; giáo viên, bác sĩ đến vùng khó khăn; nhà khoa học chủ trì nhiệm vụ quốc gia; nhân tài được Nhà nước công nhận; giao Thủ tướng hoặc Chủ tịch UBND cấp tỉnh quyết định thêm đối tượng đặc biệt - Đây là điểm phù hợp với chủ trương tinh gọn bộ máy, luân chuyển cán bộ, thu hút nhân lực chất lượng cao.
Tuy nhiên, theo TS Nguyễn Văn Pha, Dự thảo Luật chỉ quy định người thuê nhà sử dụng đúng mục đích, không được cho thuê lại, nhưng không quy định về chế độ kiểm tra định kỳ, quản lý số hóa, công khai danh sách. Trong khi, trên thực tế nhiều nơi từng xảy ra tình trạng bỏ trống nhà công vụ, sử dụng sai mục đích, người nghỉ hưu vẫn ở. Vì vậy, cần quy định cụ thể hơn về cơ sở dữ liệu quốc gia về nhà công vụ, kiểm tra hàng năm, công khai danh sách người đang thuê.
“Sau sáp nhập, nhiều địa phương đã dôi dư rất nhiều trụ sở cũ, nhà công vụ cũ, ký túc xá; nhà khách… Dự thảo Luật cần bổ sung cơ chế chuyển đổi nhà công vụ dư thừa, điều chuyển giữa các địa phương, chuyển sang nhà ở cho thuê, chuyển sang nhà ở xã hội khi không còn nhu cầu”, TS Nguyễn Văn Pha kiến nghị.
Cùng với các nội dung đã nêu, tham gia góp ý Dự thảo Luật (sửa đổi), một số ý kiến cũng cho rằng, cần làm rõ đối tượng và điều kiện được hưởng nhà ở đối với lực lượng vũ trang; xác định nhà chung cư dựa trên đặc điểm sở hữu chung, sở hữu riêng và quy chuẩn kỹ thuật thay vì chỉ căn cứ số tầng; phân biệt thời hạn sử dụng công trình với thời hạn sở hữu căn hộ.
