Giá nhiên liệu leo thang đang tạo sức ép kép lên doanh nghiệp lữ hành và thị trường du lịch, khi chi phí vận hành tăng mạnh trong lúc tâm lý chi tiêu của du khách ngày càng thận trọng.
Giá nhiên liệu tăng nhanh đang trở thành một trong những biến số lớn nhất đối với ngành du lịch trong giai đoạn phục hồi. Nếu sau đại dịch, thách thức của doanh nghiệp là kéo dòng khách quay trở lại, thì hiện nay, bài toán đã phức tạp hơn khi áp lực không chỉ đến từ chi phí đầu vào mà còn lan sang phía thị trường.
Thực tế cho thấy, ngành du lịch đang phải đối mặt với một sức ép kép: chi phí vận hành leo thang trong khi hành vi chi tiêu của du khách trở nên thận trọng hơn.
Từ góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Ngọc Bích, Tổng Giám đốc Mekong Rustic, cho biết biến động giá nhiên liệu đang tác động trực tiếp đến toàn bộ cấu trúc giá tour.
“Cước vận chuyển tăng chóng mặt, đến mức giá thuê xe chúng tôi phải cập nhật theo từng ngày”, ông Bích chia sẻ.
Theo ông, điểm khó nhất của doanh nghiệp lữ hành nằm ở đặc thù cam kết dài hạn với khách hàng. Với nhóm khách inbound, nhiều đoàn đã chốt giá và đặt dịch vụ từ cả năm trước, thời điểm chưa xuất hiện các biến động mạnh về chi phí vận chuyển.
Điều đó khiến doanh nghiệp gần như không thể điều chỉnh giá, dù chi phí đầu vào tăng liên tục.
“Giờ bù vào là lỗ. Lỗ nhưng vẫn phải làm. Khách đã tin tưởng mình, nếu không làm thì mất uy tín, mất thương hiệu”.
Phát biểu này phản ánh rõ áp lực đầu tiên mà doanh nghiệp đang gánh chịu: biên lợi nhuận bị thu hẹp mạnh.
Không ít doanh nghiệp hiện phải chấp nhận cắt giảm một phần lợi nhuận, thậm chí chịu lỗ với các đoàn khách đã ký trước đó để giữ cam kết thị trường và bảo vệ thương hiệu.
Tuy nhiên, áp lực lớn hơn không chỉ nằm ở phía doanh nghiệp. Theo ông Nguyễn Ngọc Bích, khi chi phí đi lại tăng cao và chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi tiêu chuyến đi, tác động lên nhu cầu thị trường gần như xuất hiện ngay lập tức.
Nhiều đoàn khách quốc tế đã quyết định hoãn, hủy hoặc lùi lịch trình, đặc biệt là các tuyến đường dài.
“Thị trường Trung Đông gần như mất trắng. Các thị trường như châu Âu hay Ấn Độ cũng đang sụt giảm nghiêm trọng”, ông Bích cho biết.
Diễn biến này cho thấy giá nhiên liệu không chỉ làm tăng chi phí mà còn trực tiếp làm thay đổi dòng khách.
Ở góc nhìn thị trường, ông Bùi Thanh Tú, Giám đốc Marketing BestPrice Travel, cho rằng mùa hè 2026 tuy sôi động sớm nhưng tâm lý tiêu dùng đã có sự thay đổi rõ nét. “Khách hỏi nhiều, hỏi sớm, nhưng chưa xuống tiền ngay”.
Theo ông Tú, đây là dấu hiệu cho thấy người tiêu dùng đang chuyển sang trạng thái cân nhắc kỹ hơn trước khi chi tiêu cho du lịch.
Nếu giai đoạn hậu Covid-19 ghi nhận xu hướng “du lịch bù” với nhu cầu bùng nổ, thì hiện nay yếu tố giá đang trở thành rào cản lớn.
Khách hàng không giảm nhu cầu đi lại, nhưng ưu tiên rõ hơn cho những sản phẩm có mức giá hợp lý, thời gian ngắn và điểm đến gần.
Dữ liệu từ BestPrice Travel cho thấy lượng khách hè năm nay dự kiến tăng khoảng 20-25% so với cùng kỳ năm 2025, trong đó khách nội địa tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn.
Tuy nhiên, tăng trưởng về lượng không đồng nghĩa với thuận lợi về doanh thu. “Tour nội địa tăng khoảng 5–15% so với cùng kỳ năm ngoái. Riêng các chặng có sử dụng vé máy bay tăng cao hơn, có thời điểm tăng 10-15% do chi phí nhiên liệu và tải cung ứng hạn chế”, ông Tú cho biết.
Ở phân khúc quốc tế, các tour ngắn ngày đi Đông Nam Á và Đông Bắc Á như Thái Lan, Trung Quốc, Nhật Bản tăng khoảng 5-10%.
Điều này cho thấy thị trường đang có xu hướng dịch chuyển sang tour gần, tour ngắn và ít phụ thuộc hàng không đường dài. Đây cũng là vấn đề mới của thị trường du lịch năm 2026: cấu trúc nhu cầu đang thay đổi dưới tác động của chi phí nhiên liệu.
Nếu trước đây doanh nghiệp tập trung mở rộng thị trường xa, gia tăng các tour trải nghiệm dài ngày, thì nay áp lực chi phí buộc họ phải tính lại toàn bộ danh mục sản phẩm.
Theo các chuyên gia trong ngành, đây không còn là câu chuyện tăng giá tour đơn thuần mà là dấu hiệu cho thấy mô hình tăng trưởng cũ đang bộc lộ giới hạn.
Phụ thuộc quá lớn vào hàng không và vận tải đường dài khiến doanh nghiệp dễ tổn thương trước các cú sốc giá đầu vào.
Trước áp lực đó, nhiều doanh nghiệp đã buộc phải tái cấu trúc mạnh mẽ.
Ông Nguyễn Ngọc Bích cho biết Mekong Rustic đang đẩy nhanh quá trình “xanh hóa” sản phẩm để giảm phụ thuộc vào nhiên liệu truyền thống.
“Chúng tôi ưu tiên xe điện 4 bánh cho các chặng ngắn và phát triển tour trải nghiệm bằng xe đạp”. Theo ông, đây là giải pháp mang tính chiến lược hơn là ứng phó tạm thời.
Việc chuyển dịch sang các sản phẩm du lịch sinh thái, trải nghiệm cộng đồng và văn hóa bản địa không chỉ giúp kiểm soát chi phí mà còn phù hợp với xu hướng tiêu dùng mới.
Du khách hiện không chỉ quan tâm đến điểm đến mà còn chú trọng giá trị trải nghiệm, sự bền vững và chiều sâu văn hóa.
Ở góc độ thị trường, ông Bùi Thanh Tú cho rằng doanh nghiệp lữ hành cũng đang chủ động làm việc sớm với các hãng vận chuyển, khách sạn và đối tác để giữ giá, giữ chỗ từ sớm.
Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm hạn chế biến động trong mùa cao điểm.
Nhìn rộng hơn, giá nhiên liệu leo thang đang đặt ra một yêu cầu mới đối với ngành du lịch: nâng cao năng lực chống chịu trước các cú sốc chi phí đầu vào.
Sau đại dịch, ngành chưa kịp phục hồi hoàn toàn thì tiếp tục phải đối mặt với áp lực từ thị trường năng lượng toàn cầu.
Trong bối cảnh đó, sức ép kép hiện nay không chỉ là thách thức ngắn hạn mà còn là phép thử cho năng lực tái cấu trúc của toàn ngành.
Từ áp lực trước mắt, thị trường du lịch có thể sẽ bước vào một chu kỳ chuyển dịch mới, linh hoạt hơn, tiết kiệm chi phí hơn và bền vững hơn.
.jpg "Doanh nghiệp lữ hành đón cơ hội mùa cao điểm")