Là nền kinh tế lớn tăng trưởng nhanh nhất Đông Nam Á song chiều sâu của thị trường vốn tại Việt Nam còn nhiều dư địa phát triển.
Theo tính toán của các chuyên gia, nhu cầu đầu tư hàng năm của Việt Nam tăng từ 160 tỷ USD hiện nay lên khoảng 270 tỷ USD vào năm 2030 và hướng tới khoảng 500 tỷ USD vào năm 2045, tương đương mức 30 - 35% GDP. Nhu cầu đầu tư trải rộng trên nhiều lĩnh vực như cơ sở hạ tầng, giao thông vận tải, chuyển đổi xanh, mở rộng sản xuất, kỹ thuật số và đổi mới sáng tạo.
Báo cáo Đầu tư công nghệ và đổi mới sáng tạo Việt Nam 2026 do Trung tâm Đổi mới sáng tạo quốc gia thực hiện đã nêu rõ: với nhu cầu vốn lớn như trên, kênh tín dụng ngân hàng đang dần tiệm cận giới hạn đồng nghĩa mở ra dư địa để thị trường vốn phát huy vai trò lớn hơn trong việc cung ứng vốn cho nền kinh tế.
Hiện thị trường vốn mới đáp ứng khoảng 14 - 17% tổng nhu cầu vốn đầu tư. Để đáp ứng yêu cầu phát triển của nền kinh tế trong những năm tới, thị trường vốn cần tiếp tục mở rộng quy mô.
Để mở đường cho những dòng vốn lớn, hàng loạt cải cách lớn đã và đang thực hiện, đưa Việt Nam ngang tầm các nước Đông Nam Á trên nhiều mặt. Cụ thể, sau 3 năm cơ sở hạ tầng và khả năng tiếp cận vốn đã bắt kịp các nước khác; nhiều hạn chế của thị trường vốn đang được tháo gỡ.
Điển hình, xóa bỏ yêu cầu ký quỹ trước giao dịch giúp cải thiện khả năng tiếp cận thị trường chứng khoán, thời gian từ IPO đến niêm yết giảm từ khoảng 90 ngày xuống còn 30 ngày...
Cùng với đó, triển vọng nâng hạng thị trường trở thành động lực lớn thu hút dòng vốn mới. Dòng vốn ngoại ước tính có khoảng 5 - 8 tỷ USD sau khi Việt Nam dự kiến được xác nhận nâng hạng lên thị trường mới nổi trong tháng 9/2026.
Ở góc độ quy định và quản trị, các tiêu chuẩn thị trường đang dần tiệm cận yêu cầu của các quỹ đầu tư thị trường mới nổi thông qua Luật Chứng khoán 2024, công tác giám sát và thực thi cũng tiếp tục được tăng cường… Trong khi Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam được kỳ vọng tạo nền tảng thu hút dòng vốn tổ chức toàn cầu.
Với những thay đổi bước đầu trên, tại Báo cáo Đầu tư công nghệ và đổi mới sáng tạo Việt Nam 2026, các chuyên gia nhận định: thị trường vốn đã ghi nhận nhiều kết quả tích cực. VN-Index tăng 41% trong năm 2025, mức tăng cao nhất ASEAN trong khi mặt bằng định giá vẫn được đánh giá còn hấp dẫn.
Khả năng phục hồi của thị trường cũng được thể hiện khi khoảng 5 tỷ USD giá trị bán ròng của khối ngoại trong giai đoạn 2024 - 2025 đã được dòng vốn trong nước hấp thụ hoàn toàn. Trong khi đó, FDI tiếp tục duy trì ở mức cao…
Cơ hội đầu tư được kỳ vọng tiếp tục mở rộng nhờ gia tăng tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng, làn sóng IPO sau năm 2027 và cơ chế thử nghiệm tại Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tạo điều kiện cho các loại tài sản mới hình thành và phát triển.
Ở góc độ quản lý, ông Vũ Chí Dũng, Trưởng ban Pháp chế - đối ngoại, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho rằng: với việc nâng hạng thị trường chứng khoán, mục tiêu cốt lõi hướng đến không chỉ thu hút dòng vốn đầu tư mà còn là phát triển thị trường phát hành, tạo điều kiện để doanh nghiệp huy động vốn hiệu quả hơn.
Theo đó, với tiêu chí của các tổ chức quốc tế, những thương vụ IPO quy mô lớn có thể được đưa vào rổ chỉ số thông qua các kỳ đánh giá vốn hóa định kỳ. Đây là cơ hội lớn cho cả doanh nghiệp phát hành và nhà đầu tư nước ngoài, đồng thời giúp thị trường vốn thực hiện tốt hơn vai trò dẫn vốn cho nền kinh tế.
Để chuẩn bị cho giai đoạn phát triển mới, theo lãnh đạo ban Pháp chế - đối ngoại, hoàn thiện thể chế là nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu. Trọng tâm là sửa đổi Luật Chứng khoán với việc đưa vào các nội dung hướng tới mục tiêu nâng hạng thị trường lên cấp độ cao hơn. Đây sẽ là cơ sở pháp lý quan trọng để ban hành các nghị định mới, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc phát triển đa dạng các loại hình quỹ đầu tư.
Nâng hạng thị trường, theo đại diện cơ quan quản lý thực chất là một quá trình cải thiện chất lượng nội tại, xây dựng một thị trường tốt hơn, minh bạch hơn, vận hành hiệu quả hơn và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho nhà đầu tư, đặc biệt là nhà đầu tư nước ngoài.
Vì vậy, trong những năm tới, với mục tiêu đưa thị trường vốn bước sang cấp độ mới không chỉ phụ thuộc vào quy mô vốn hóa mà cốt yếu ở khả năng cải thiện nền tảng pháp lý, hạ tầng kỹ thuật, chất lượng doanh nghiệp và chuẩn mực minh bạch. Khi niềm tin được củng cố bằng những cải cách thực chất, quá trình nâng hạng mới có thể chuyển hóa thành dòng vốn dài hạn, trong đó có những động lực bền vững cho thị trường chứng khoán.
.jpg "Cần tái định vị hệ thống huy động vốn, lấy thị trường vốn làm trụ cột")