Doanh số quý I/2026 tăng mạnh gần 47% nhưng số lượng gian hàng chỉ nhích nhẹ cho thấy thị trường thương mại điện tử đang bước vào giai đoạn sàng lọc, buộc doanh nghiệp phải nâng năng lực.
Trong ba tháng đầu năm 2026, thị trường thương mại điện tử Việt Nam chứng kiến đà tăng trưởng ấn tượng, bất chấp những thay đổi ngày càng chặt chẽ về chính sách quản lý. Theo dữ liệu từ Metric.vn, tổng doanh số của bốn sàn bán lẻ trực tuyến lớn gồm Shopee, Lazada, Tiki và TikTok Shop đạt 148.600 tỷ đồng, tăng mạnh 46,6% so với cùng kỳ năm trước. Sản lượng hàng hóa tiêu thụ cũng ghi nhận mức tăng gần 20%, đạt hơn 1,13 tỷ sản phẩm.
Dù quy mô thị trường mở rộng nhanh chóng, số lượng gian hàng phát sinh đơn chỉ tăng nhẹ 3,91%, đạt khoảng 490.900 shop. Điều này phản ánh một thực tế đáng chú ý, tăng trưởng không đồng nghĩa với việc cạnh tranh trở nên dễ dàng hơn. Ngược lại, các quy định về thuế, phí sàn, định danh và tiêu chuẩn vận hành ngày càng siết chặt đang buộc nhà bán phải chuyên nghiệp hóa để tồn tại.
Xét theo ngành hàng, làm đẹp và thời trang tiếp tục là hai trụ cột doanh thu của thương mại điện tử. Ngành làm đẹp dẫn đầu với hơn 24.400 tỷ đồng, theo sau là thời trang nữ và nhóm nhà cửa đời sống. Đáng chú ý, thời trang nam nổi lên như điểm sáng tăng trưởng khi doanh số tăng hơn 151%, gần gấp đôi về sản lượng. Phụ kiện thời trang và thời trang nữ cũng duy trì đà tăng mạnh, cho thấy nhu cầu tiêu dùng trong các nhóm hàng phổ thông vẫn rất sôi động.
Trong khi đó, ngành hàng sức khỏe ghi nhận sự sụt giảm cả về doanh số lẫn sản lượng. Diễn biến này được cho là hệ quả của việc siết chặt quản lý chất lượng, quảng cáo và nguồn gốc sản phẩm. Thị trường đang bước vào giai đoạn sàng lọc rõ rệt hơn, đặc biệt với những nhóm hàng nhạy cảm liên quan đến niềm tin người tiêu dùng.
Về giá bán, phân khúc 100.000 đồng đến 200.000 đồng tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn nhất. Tuy nhiên, xu hướng dịch chuyển sang các phân khúc trung và cận cao cấp đang dần hình thành khi các nhóm giá từ 200.000 đồng đến 750.000 đồng mở rộng thị phần. Trong khi đó, nhóm hàng trên 1 triệu đồng có dấu hiệu thu hẹp, phản ánh sự thận trọng hơn trong chi tiêu của người tiêu dùng.
Về thương hiệu, nhóm công nghệ tiếp tục chiếm ưu thế. Apple dẫn đầu doanh số với hơn 2.200 tỷ đồng, theo sau là Samsung và Xiaomi với mức tăng trưởng ấn tượng. Ở các ngành khác, nhiều thương hiệu nội địa và quốc tế cũng ghi nhận sự bứt phá, đặc biệt trong lĩnh vực làm đẹp với sự góp mặt của Cocoon và L’Oréal Paris.Hapas là thương hiệu có tốc độ tăng trưởng cao nhất trong top 10 với mức tăng 198,65%, đạt doanh số 400 tỷ đồng.
Bước sang quý II/2026, thị trường được dự báo sẽ có sự điều chỉnh nhẹ khi doanh số ước đạt 142.200 tỷ đồng, giảm hơn 4% so với quý trước. Tuy nhiên, sản lượng hàng hóa vẫn tiếp tục tăng, cho thấy nhu cầu tiêu dùng duy trì ổn định nhưng giá trị đơn hàng có xu hướng thấp hơn.
Trước đó, năm 2025 đánh dấu một cột mốc quan trọng của thương mại điện tử Việt Nam khi quy mô thị trường đạt khoảng 32 tỷ USD, chiếm gần 12% tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ, với tốc độ tăng trưởng trên 20%, thuộc nhóm cao nhất khu vực Đông Nam Á.
Trong bối cảnh đó, thương mại điện tử xuyên biên giới đang nổi lên như một kênh xuất khẩu mới, giúp doanh nghiệp Việt tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng toàn cầu, rút ngắn các khâu trung gian và nâng cao giá trị sản phẩm.
Thay vì phải phụ thuộc vào hệ thống phân phối truyền thống với nhiều tầng nấc, doanh nghiệp có thể tận dụng các nền tảng số để đưa hàng hóa đến thẳng tay người tiêu dùng tại các thị trường lớn như Mỹ, châu Âu, Nhật Bản hay Hàn Quốc.
Trong bối cảnh đó, các doanh nghiệp và nhà bán hàng buộc phải thích ứng nhanh với những yêu cầu ngày càng cao về sự minh bạch. Bởi thương mại điện tử không còn là “cuộc chơi dễ dàng”, mà đang dần trở thành một sân chơi đòi hỏi năng lực vận hành bài bản và chiến lược dài hạn.
Theo ông Vũ Thành Thắng, Chủ tịch AIZ, yếu tố quyết định sự thành bại của doanh nghiệp TMĐT trong giai đoạn tới là khả năng nắm bắt xu hướng thị trường và ra quyết định nhanh dựa trên dữ liệu.
“Doanh nghiệp cần biết sản phẩm nào đang được quan tâm, cần nhập bao nhiêu hàng, phân bổ ngân sách quảng cáo ra sao và phản hồi khách hàng như thế nào. Tất cả những điều này đều gắn với dữ liệu và tốc độ xử lý dữ liệu. Ai làm tốt hơn sẽ có lợi thế”, ông Vũ Thành Thắng nhận định.
Không chỉ mở rộng thị trường, thương mại điện tử xuyên biên giới còn tạo điều kiện để doanh nghiệp xây dựng thương hiệu riêng, nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Tuy nhiên, để tận dụng hiệu quả “đường băng” này, doanh nghiệp cần đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường quốc tế, từ chất lượng sản phẩm, truy xuất nguồn gốc đến logistics và dịch vụ hậu mãi.
Các chuyên gia cho rằng, để thúc đẩy thương mại điện tử xuyên biên giới phát triển bền vững, cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao năng lực logistics, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp về đào tạo, công nghệ và kết nối thị trường.
Trong tương lai, với sự phát triển của hạ tầng số và các nền tảng thương mại điện tử, đây được kỳ vọng sẽ trở thành một trong những trụ cột quan trọng thúc đẩy xuất khẩu và nâng cao vị thế hàng Việt trên thị trường quốc tế.
