Trái phiếu "Gấu trúc" bùng nổ phản ánh sự dịch chuyển của dòng vốn toàn cầu, đồng thời đặt ra những yêu cầu mới với các nước có tham vọng xây dựng trung tâm tài chính quốc tế.
Các chính phủ nước ngoài, các ngân hàng Phố Wall và các công ty đa quốc gia đang đổ xô vào thị trường trái phiếu Trung Quốc khi chi phí vay vốn thuộc hàng rẻ nhất thế giới, biến đồng nhân dân tệ trở thành một loại tiền tệ ngày càng hấp dẫn để huy động vốn.
Trái phiếu bằng đồng nhân dân tệ (trái phiếu Gấu trúc) do các tổ chức nước ngoài phát hành tại thị trường Trung Quốc đang hưởng lợi từ quá trình quốc tế hóa đồng nhân dân tệ, trong bối cảnh chênh lệch lãi suất giữa Trung Quốc và các nền kinh tế phương Tây ngày càng gia tăng.
Việc phát hành trái phiếu đã tăng tốc mạnh trong năm nay, với các quốc gia vay nợ như Kazakhstan và Pakistan tham gia cùng các tổ chức tài chính toàn cầu như Morgan Stanley và Deutsche Bank, cũng như các công ty đa quốc gia bao gồm Volkswagen và Henkel.
Vào cuối tháng 5 vừa qua, Deutsche Bank đã thông báo rằng họ đã huy động được 3,5 tỷ nhân dân tệ (518 triệu đô la Mỹ) thông qua đợt phát hành trái phiếu "Gấu trúc" kỳ hạn 3 và 5 năm được đăng ký vượt mức.
Theo Moody's, lượng phát hành trái phiếu Gấu trúc đạt mức kỷ lục 197,8 tỷ nhân dân tệ năm 2024 và 183,1 tỷ nhân dân tệ năm 2025. Đến giữa tháng 6/2026, quy mô phát hành đã vượt 137,1 tỷ nhân dân tệ, tăng 80,4% so với cùng kỳ năm ngoái. Riêng tháng 5 ghi nhận 26,64 tỷ nhân dân tệ, mức cao nhất từng được ghi nhận trong tháng này theo Fareast Credit Rating.
Trong khi chi phí phát hành trái phiếu bằng USD vẫn ở mức cao do Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) duy trì lãi suất cao, thì sự suy giảm kinh tế kéo dài và chính sách tiền tệ nới lỏng của Trung Quốc đã khiến lãi suất trong nước xuống gần mức thấp kỷ lục.
Các nhà phân tích ước tính nhiều nhà phát hành nước ngoài có thể huy động vốn bằng nhân dân tệ với lãi suất dưới 3%/năm, rẻ hơn đáng kể so với vay bằng đô la Mỹ.
Theo nhóm đánh giá rủi ro tài chính, các ngân hàng nước ngoài phát hành trái phiếu Gấu trúc có thể vay với lãi suất khoảng 1,7% đến 2,2%/năm, so với mức 4,5% đến 5,5%/năm đối với trái phiếu phát hành bằng USD.
Dan Wang, Giám đốc phụ trách thị trường Trung Quốc tại Eurasia Group, cho biết: “Các ngân hàng Phố Wall đang mở rộng vay nợ bằng nhân dân tệ để hỗ trợ việc sử dụng ngày càng tăng của nhân dân tệ trong thanh toán thương mại quốc tế”.
Peter Alexander, người sáng lập Z-Ben Advisors, cho rằng trái phiếu Gấu trúc nên được xem xét cùng với những nỗ lực của Trung Quốc nhằm mở rộng việc sử dụng Hệ thống Thanh toán Liên ngân hàng Xuyên biên giới (CBS), một giải pháp thay thế cho SWIFT.
Khi Trung Quốc mở rộng quy mô thị trường trái phiếu phát hành bằng đồng nhân dân tệ và duy trì mặt bằng lãi suất thấp, các doanh nghiệp, tổ chức tài chính và chính phủ các nước có thêm một lựa chọn huy động vốn trên thị trường quốc tế. Điều này khiến dòng vốn quốc tế có xu hướng tập trung nhiều hơn vào những thị trường có quy mô lớn, thanh khoản cao và chi phí vốn cạnh tranh.
Kinh nghiệm từ thị trường trái phiếu Gấu trúc cho thấy sức hấp dẫn của một trung tâm tài chính không nằm ở các chính sách ưu đãi đơn lẻ mà ở quy mô thị trường vốn và niềm tin của nhà đầu tư.
Đây là bài học đáng chú ý với Việt Nam khi đang xây dựng trung tâm tài chính quốc tế tại Đà Nẵng và trung tâm tài chính khu vực tại TP Hồ Chí Minh. Nếu thiếu các định chế tài chính lớn, thiếu sản phẩm tài chính đa dạng và thanh khoản thị trường còn hạn chế, việc cạnh tranh với các trung tâm trong khu vực sẽ gặp nhiều thách thức.
