Thị trường ô tô phát triển, sự chuyển dịch mạnh mẽ sang xe điện, đang mở ra cơ hội cho các doanh nghiệp trong lĩnh vực sản xuất linh kiện điện tử.
Ngành công nghiệp ô tô đang bước vào kỷ nguyên mới, nơi công nghệ linh kiện điện tử đóng vai trò then chốt. Các doanh nghiệp Việt liệu có khai thác tốt cơ hội này?
Theo số liệu của Bộ Công Thương, quy mô thị trường ô tô Việt Nam năm 2025 đạt hơn 600.000 xe. Dự báo năm 2026 quy mô thị trường ô tô sẽ đạt hơn 700.000 xe/năm; đến năm 2030 đạt 1 triệu xe/năm và đến năm 2045 đạt từ 5-5,7 triệu xe/năm. Quy mô thị trường ô tô tăng nhanh, mở ra cơ hội cho ngành công nghiệp ô tô phát triển.
Trong khi đó, từ tháng 7/2022 Chính phủ Việt Nam đã ban hành Quyết định 876/QĐ-TTg, đặt ra lộ trình, đến năm 2030, có 50% phương tiện giao thông đô thị và 100% xe buýt, taxi nội đô sẽ sử dụng năng lượng điện, đến năm 2040 dừng sản xuất, nhập khẩu xe chạy xăng dầu, tiến tới 100% xe xanh và đến năm 2050, toàn bộ 100% phương tiện giao thông cơ giới đường bộ, chuyển đổi sang sử dụng điện, năng lượng xanh.
Sự chuyển dịch mạnh mẽ sang xe điện, kéo theo nhu cầu rất lớn về các linh kiện điện tử. Đằng sau mỗi chiếc ô tô vận hành êm ái và thông minh là hàng trăm đến hàng ngàn linh kiện điện tử được tích hợp, hoạt động nhịp nhàng với độ chính xác gần như tuyệt đối, ổn định với thời gian sử dụng kéo dài.
Theo một nghiên cứu được thực hiện bởi công ty kiểm toán và tư vấn Deloitte, các thiết bị điện tử chiếm khoảng 18% giá trị ô tô vào năm 2000, đã tăng lên 40% vào năm 2020 và dự kiến sẽ tăng lên 45% vào năm 2030.
Theo kỹ sư Nguyễn Minh Đồng, Giám đốc Công ty Công nghệ Đức Việt (TP Hồ Chí Minh), thiết bị điện tử ô tô chia làm 4 nhóm chính gồm: Linh kiện bán dẫn, dùng để điều khiển động cơ điện, bộ sạc pin, bộ biến tần và hệ thống truyền động; Các cảm biến, giúp xe nhận biết yếu tố môi trường và tình trạng vận hành, cung cấp dữ liệu đầu vào cho hệ thống điều khiển; Bộ điều khiển vi xử lý, là “bộ não” xử lý và ra quyết định cho các hệ thống như quản lý pin, hỗ trợ lái nâng cao, cùng nhiều chức năng thông minh khác; Module truyền thông, là cầu nối giữa các hệ thống điện tử trong xe, giúp trao đổi dữ liệu nhanh chóng và ổn định.
Tất cả đều là những sản phẩm hàm chứa công nghệ cao và là linh hồn của 1 chiếc ô tô hiện đại.
Theo số liệu thống của Cục Hải quan, năm 2025, ngành công nghiệp ô tô Việt Nam ghi nhận kỷ lục nhập khẩu linh kiện và phụ tùng ô tô đạt 5,93 tỷ USD, tăng 21,5% so với năm 2024. Còn 6 tháng đầu năm 2026, tổng giá trị nhập khẩu linh kiện ô tô đạt 3,81 tỷ USD, tăng 44,4% so với cùng kỳ năm ngoái.
Trong khi đó, theo dữ liệu của Bộ Công Thương, trong nước hiện chỉ sản xuất được khoảng 300 linh kiện ô tô các loại, chủ yếu là những chi tiết có hàm lượng công nghệ thấp hoặc kích thước cồng kềnh, chiếm khoảng 20% giá trị của một chiếc ô tô. Còn khoảng 80% linh kiện lắp ráp phải nhập khẩu.
Chính phủ đang xây dựng chiến lược phát triển dài hạn đối với ngành ô tô theo hướng lấy sản xuất trong nước làm trụ cột, đáp ứng từ 80-90% nhu cầu, với tỷ lệ nội địa hóa 85%.
Theo kỹ sư Nguyễn Minh Đồng, tiềm năng thị trường rất lớn nhưng số lượng các doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng linh kiện điện tử ngành ô tô tại Việt Nam đến thời điểm này còn rất ít, chủ yếu thuộc về khu vực FDI. Các doanh nghiệp thuần Việt với quy mô nhỏ, không có công nghệ, thiếu vốn, dù muốn cũng rất khó tham gia. Đây là thách thức lớn.
Để các doanh nghiệp Việt có thể gia nhập lĩnh vực sản xuất này, Nhà nước cần xây dựng các chính sách khuyến khích thật hấp dẫn, từ hỗ trợ chuyển giao công nghệ, đến ưu đãi vốn, thuế, phí, mặt bằng… Cùng với đó là cơ chế thúc đẩy các doanh nghiệp ô tô xây dựng chuỗi cung ứng nhằm tạo giá trị gia tăng trong nước, thay vì nhập khẩu linh kiện về lắp ráp.
