Để các dự án có thể tiếp tục triển khai, ngoài vấn đề tài chính thì “nút thắt” giải phóng mặt bằng cần sớm được tháo gỡ để hỗ trợ chủ đầu tư.
Thông tin từ Trung tâm phát triển quỹ đất TP Đà Nẵng, năm 2026 thành phố triển khai khoảng 404 dự án liên quan bồi thường, giải phóng mặt bằng, với hàng chục nghìn hồ sơ cần xử lý. Qua thống kê của đơn vị, vướng mắc phần lớn tập trung ở xác định nguồn gốc đất, giá đất, đo đạc, tái định cư và những trường hợp đã có phương án nhưng người dân chưa nhận tiền, chưa bàn giao mặt bằng.
Trước hiện trạng trên, đã có 43 nhóm kiến nghị gửi đến Trung tâm, trong đó nhiều nội dung đến trực tiếp từ các doanh nghiệp đang triển khai dự án. Trong đó, nhiều doanh nghiệp nêu rõ dự án đã giải phóng phần lớn mặt bằng nhưng những hồ sơ cuối cùng lại kéo dài khiến dự án không thể hoàn thành đúng dự kiến.
Ngoài ra, còn nhiều vướng mắc trong các khâu xác định nguồn gốc đất, xét tái định cư, trường hợp người dân chưa ký hồ sơ đo đạc hoặc chưa bàn giao mặt bằng. Đồng thời, nhiều dự án gặp vướng trong việc di dời mồ mả do chưa xác định được nơi bố trí phù hợp. Nếu có hồ sơ chưa hoàn thành, dự án chưa thể quyết toán dẫn đến nguồn tiền của doanh nghiệp có thể bị giữ lại trong thời gian dài. Trong khi đó, hiện nay hầu hết đều gặp khó khăn trong việc triển khai dự án và đối mặt với áp lực tài chính rất lớn.
Tại buổi đối thoại với doanh nghiệp vừa tổ chức, ông Võ Nguyên Chương - Giám đốc Trung tâm Phát triển quỹ đất thành phố Đà Nẵng cho rằng vướng mắc mà doanh nghiệp đang gặp phải kéo dài nhiều năm chứ không phải mới xuất hiện. Vì vậy, ông Chương cho hay đơn vị sẽ nỗ lực triển khai các hoạt động cụ thể trong thời gian tới để giải quyết các vấn đề của doanh nghiệp. "Mỗi vấn đề nhất định phải có một địa chỉ xử lý”, ông Chương cho biết.
Theo vị này, Trung tâm sẽ nghiên cứu phương án xử lý phần kinh phí còn lại, tránh để doanh nghiệp phải chờ nhiều năm mới quyết toán đối với các dự án đã hoàn thành 85-90% công tác giải phóng mặt bằng nhưng còn một tỷ lệ nhỏ hồ sơ chưa xong. Đồng thời, các Trung tâm chi nhánh sẽ rà soát ngay hồ sơ thuộc địa bàn phụ trách, nếu hồ sơ đủ điều kiện phải thực hiện các bước tiếp theo, không để tiếp tục nằm tại Trung tâm.
Ngoài ra, cách quản lý dòng tiền doanh nghiệp chuyển phục vụ giải phóng mặt bằng cũng được yêu cầu thay đổi. Cụ thể, khi hồ sơ đến giai đoạn thực sự cần kinh phí để triển khai thì mới đề nghị doanh nghiệp chuyển tiền. Đặc biệt, các vấn đề vượt thẩm quyền sẽ được báo cáo UBND thành phố và kèm phương án xử lý cụ thể, thay vì chỉ nêu lại khó khăn.
Ngoài Trung tâm phát triển quỹ đất, vừa qua Hiệp hội Doanh nghiệp TP Đà Nẵng cũng đã có đề xuất giải pháp đẩy nhanh công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng và tái định cư đối với 350 dự án, đất đai thuộc danh mục áp dụng cơ chế, chính sách đặc thù trên địa bàn.
Phía Hiệp hội Doanh nghiệp TP Đà Nẵng cho rằng cần quy định cụ thể thời gian thực hiện đối với từng thủ tục trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng; xác định rõ trách nhiệm của cơ quan, đơn vị liên quan trong trường hợp chậm trễ. Đồng thời phải tăng cường các biện pháp xử lý đối với các trường hợp xây dựng trái phép, tái lấn chiếm đất hoặc không chấp hành việc bàn giao mặt bằng.
Ông Trần Quốc Bảo - Ủy viên BCH VCCI, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp thành phố Đà Nẵng cho hay phía Hiệp hội đề xuất thành phố xây dựng cơ chế kiểm soát tiến độ giải phóng mặt bằng đối với từng dự án. Theo đó, phải ban hành kế hoạch tiến độ thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giải phóng mặt bằng đối với từng dự án trọng điểm; xác định các mốc thời gian hoàn thành từng công việc và trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị liên quan. Định kỳ hằng tháng tổ chức rà soát, đánh giá kết quả thực hiện và báo cáo UBND thành phố xem xét chỉ đạo xử lý.
Tiếp đến, cần tăng cường trách nhiệm của chính quyền địa phương trong công tác giải phóng mặt bằng. Lãnh đạo thành phố sẽ giao trách nhiệm cụ thể cho UBND các xã, phường trong việc quản lý hiện trạng đất đai, ngăn chặn tình trạng xây dựng trái phép, cơi nới công trình, trồng cây hoặc tái lấn chiếm nhằm trục lợi chính sách bồi thường.
Cùng với đó, nên áp dụng cơ chế “giải phóng mặt bằng song song với xử lý thủ tục”. Với nhóm dự án này, các cơ quan chức năng thực hiện song song công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng với các thủ tục xác định giá đất, nghĩa vụ tài chính, điều chỉnh quy hoạch và các thủ tục liên quan khác nhằm rút ngắn thời gian triển khai dự án.
“Tránh tình trạng hoàn thành một thủ tục mới chuyển sang thực hiện thủ tục tiếp theo, dẫn đến kéo dài thời gian xử lý và làm giảm hiệu quả của các cơ chế đặc thù đã được cho phép áp dụng. Hiệp hội Doanh nghiệp thành phố Đà Nẵng nhận thấy việc tháo gỡ khó khăn, vướng mắc đối với 350 dự án, đất đai thuộc danh mục áp dụng cơ chế, chính sách đặc thù không chỉ giải quyết các tồn tại kéo dài nhiều năm mà còn góp phần khơi thông nguồn lực xã hội, thúc đẩy đầu tư, tăng thu ngân sách, tạo việc làm và tạo động lực cho tăng trưởng kinh tế - xã hội của thành phố”, ông Trần Quốc Bảo nói.
