Bộ Tài chính dự kiến sẽ ban hành các Nghị định sửa đổi liên quan đến thị trường trái phiếu doanh nghiệp ngay trong tháng 4, nhằm kịp thời tháo gỡ các vướng mắc và hoàn thiện hành lang pháp lý.
Hoàn thiện khung pháp lý
Thông tin về công tác quản lý thị trường tài chính và dịch vụ tài chính tại họp báo thường kỳ quý I/2026, ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho biết trong năm 2025, thị trường trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) riêng lẻ tại Việt Nam đã ghi nhận những tín hiệu phục hồi rõ nét.
Số lượng phát hành và giá trị huy động vốn đều tăng đáng kể so với năm 2024, cho thấy niềm tin của nhà đầu tư đang dần được củng cố. Đặc biệt, bước sang đầu năm 2026, xu hướng tích cực này tiếp tục được duy trì khi khối lượng phát hành trái phiếu doanh nghiệp tăng khoảng 2,1 lần so với cùng kỳ năm trước.
Trên cơ sở đó, Chính phủ và Bộ Tài chính xác định rằng, trong thời gian tới, thị trường vốn đặc biệt là thị trường chứng khoán sẽ giữ vai trò then chốt trong việc huy động nguồn lực trung và dài hạn cho nền kinh tế. Trong cấu phần này, thị trường TPDN được xem là một trụ cột quan trọng, góp phần giảm phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng và nâng cao tính bền vững của hệ thống tài chính.
Để thúc đẩy sự phát triển lành mạnh của thị trường, Bộ Tài chính đang tiến hành sửa đổi Nghị định 153/2020/NĐCP, Nghị định 65/2022/NĐ-CP và Nghị định 08/2023/NĐ-CP hướng dẫn Luật chứng khoán sửa đổi và Luật Doanh nghiệp sửa đổi. Trọng tâm của quá trình sửa đổi là khắc phục các bất cập hiện hữu, đặc biệt là việc làm rõ trách nhiệm của các chủ thể tham gia vào quá trình phát hành và phân phối trái phiếu.
Bên cạnh đó, các điều kiện phát hành cũng được rà soát, điều chỉnh theo hướng chặt chẽ hơn, đồng thời tăng cường yêu cầu minh bạch thông tin. Đây được xem là yếu tố cốt lõi nhằm nâng cao chất lượng hàng hóa trên thị trường và bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư.
Giải bài toán vốn hạ tầng
Cũng theo Phó Chủ tịch Bùi Hoàng Hải, đối với kênh phát hành trái phiếu ra công chúng, Bộ Tài chính đang xây dựng và hoàn thiện các quy định liên quan.
Đáng chú ý, dự thảo Nghị định về phát hành trái phiếu của các doanh nghiệp theo mô hình đối tác công tư (PPP) ra công chúng đã được hoàn thiện bước đầu và sẽ sớm được đưa ra lấy ý kiến rộng rãi. Điều này mở ra thêm một kênh huy động vốn quan trọng cho các dự án hạ tầng và phát triển kinh tế.
Theo dữ liệu từ VIS Rating, nhu cầu đầu tư cơ sở hạ tầng đến năm 2030 ước tính lên tới 245 tỷ USD, trong khi nguồn vốn đầu tư công hiện tại chỉ có thể đáp ứng khoảng 70%. Khoảng trống tài chính còn lại, tương đương 73,5 tỷ USD, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tìm kiếm các kênh huy động vốn mới, đặc biệt từ khu vực tư nhân.
Vừa qua, Bộ Tài chính cũng đã ban hành Thông tư 136/2026/TT-BTC sửa đổi Thông tư 98/2020/TT-BTC, bổ sung các loại hình quỹ đầu tư trái phiếu, nới rộng hạn mức và danh mục đầu tư. Điều này giúp góp phần thúc đẩy sự tham gia của các nhà đầu tư tổ chức, yếu tố then chốt để phát triển thị trường trái phiếu theo hướng chuyên nghiệp và bền vững.
Điểm nổi bật của Thông tư 136 là việc hệ thống hóa các loại hình quỹ mới. Nếu quỹ hạ tầng tập trung vào các tài sản nợ dài hạn gắn với dự án, yêu cầu tối thiểu 65% giá trị tài sản ròng đầu tư vào các công cụ này, thì quỹ thị trường tiền tệ lại ưu tiên tính thanh khoản và an toàn, với tỷ trọng tối thiểu 80% vào các tài sản có tính thanh khoản cao như tiền gửi và công cụ nợ Chính phủ. Sự phân hóa này không chỉ đa dạng hóa lựa chọn cho nhà đầu tư mà còn định hướng dòng vốn vào đúng các phân khúc ưu tiên của nền kinh tế.
Một trong những trụ cột quan trọng của mô hình quỹ đầu tư hạ tầng là cấu trúc quỹ đóng. Đặc thù của các dự án hạ tầng là nhu cầu vốn lớn và chu kỳ hoàn vốn kéo dài, thường từ 10-20 năm. Điều này tạo ra rủi ro lệch pha kỳ hạn nếu sử dụng các nguồn vốn ngắn hạn.
Cấu trúc quỹ đóng, với cơ chế phát hành chứng chỉ quỹ một lần và không mua lại theo yêu cầu nhà đầu tư, giúp duy trì nguồn vốn ổn định trong suốt vòng đời dự án. Qua đó, nhà quản lý quỹ có thể chủ động triển khai vốn theo tiến độ mà không chịu áp lực rút vốn đột ngột.
Đồng thời, để đảm bảo tính thanh khoản cho nhà đầu tư, chứng chỉ quỹ được niêm yết và giao dịch trên thị trường thứ cấp, tạo điều kiện cho việc chuyển nhượng mà không ảnh hưởng đến quy mô vốn hoạt động của quỹ. Cơ chế này giúp giải quyết bài toán cân bằng giữa ổn định dài hạn của dự án và nhu cầu linh hoạt của nhà đầu tư cá nhân.
Song song với cấu trúc sản phẩm, Thông tư 136/2025 cũng đặt trọng tâm vào nâng cao chất lượng quản trị rủi ro. Yêu cầu bắt buộc về xếp hạng tín nhiệm đối với TPDN riêng lẻ trong danh mục quỹ là một bước đi quan trọng, góp phần đưa hoạt động “định giá rủi ro” trở thành một nguyên tắc cốt lõi của thị trường.
Đối với các dự án hạ tầng có mức độ phức tạp cao, xếp hạng tín nhiệm cung cấp cơ sở định lượng về khả năng trả nợ, từ đó giúp nhà đầu tư xác định mức lợi suất phù hợp với rủi ro.
Bên cạnh đó, việc hạn chế sử dụng công cụ phái sinh, chỉ cho phép nhằm mục đích phòng ngừa rủi ro, thể hiện định hướng kiểm soát chặt chẽ các hoạt động đầu cơ. Các quy định bổ sung về minh bạch thông tin, tổ chức đại hội nhà đầu tư và chuẩn hóa giao dịch cũng góp phần nâng cao trách nhiệm giải trình của các công ty quản lý quỹ, qua đó củng cố niềm tin của cả nhà đầu tư trong nước và quốc tế.
Nêu quan điểm của Bộ Tài chính, Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi nhấn mạnh phát triển thị trường TPDN hiện nay được xác định là một yêu cầu vừa mang tính cấp thiết, vừa có ý nghĩa chiến lược đối với nền kinh tế.
Thực tiễn cho thấy, nếu thị trường này gặp khó khăn, ách tắc thì sẽ không thể thực hiện tốt vai trò là kênh dẫn vốn quan trọng, qua đó ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng huy động nguồn lực cho doanh nghiệp, tổ chức kinh tế cũng như cho toàn bộ nền kinh tế. Do đó, việc tháo gỡ các rào cản, khơi thông dòng vốn và thúc đẩy thị trường phát triển là yêu cầu mang tính đồng thuận cao trong cơ quan quản lý.
Tuy nhiên, mục tiêu phát triển thị trường không chỉ dừng lại ở quy mô mà còn phải gắn chặt với yêu cầu đảm bảo an toàn và tính bền vững. Những biến động trong giai đoạn 2020-2022 đã cho thấy rõ hệ quả khi thị trường phát triển thiếu kiểm soát, tiềm ẩn rủi ro và mất cân đối. Vì vậy, định hướng hiện nay là phát triển có kiểm soát, đặt chất lượng lên hàng đầu, đồng thời củng cố các nền tảng để thị trường có thể vận hành ổn định trong dài hạn.
“Trong thời gian tới, Bộ Tài chính dự kiến sẽ ban hành các nghị định sửa đổi liên quan ngay trong tháng 4, nhằm kịp thời tháo gỡ các vướng mắc và hoàn thiện hành lang pháp lý. Song song với đó, các chính sách phát triển nhà đầu tư tổ chức cũng sẽ được đẩy mạnh, bao gồm việc hình thành và mở rộng các quỹ đầu tư, đặc biệt là quỹ đầu tư trái phiếu.
Đồng thời, các khuôn khổ pháp lý mới cũng sẽ được nghiên cứu và đưa vào áp dụng, trong đó có các quy định về phát hành trái phiếu của doanh nghiệp theo mô hình đối tác công tư (PPP)”, Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi thông tin.
Với sự phục hồi rõ rệt của thị trường TPDN cùng với các cải cách mạnh mẽ về thể chế và chính sách, Việt Nam đang từng bước xây dựng một thị trường vốn phát triển cân bằng, minh bạch và hiệu quả hơn. Trong đó, thị trường TPDN không chỉ là kênh huy động vốn quan trọng, mà còn là nền tảng để nâng cao chất lượng tăng trưởng và ổn định tài chính trong dài hạn.
