FIATA đánh giá Hải Phòng có lợi thế trở thành trung tâm trung chuyển khu vực nếu nâng cấp hạ tầng, số hóa, kết nối đồng bộ.
Chiều ngày 21/09, Diễn đàn Logistics Vùng lần VII 2026 với chủ đề: “Kiến tạo không gian phát triển mới cho logistics Vùng đồng bằng sông Hồng” đã diễn ra tại Trung tâm Hội nghị - Biểu diễn TP Hải Phòng. Diễn đàn do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) và UBND TP Hải Phòng chỉ đạo Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp phối hợp Sở Công Thương Hải Phòng, Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam, Hiệp hội Logistics Hải Phòng tổ chức.
Tham dự Diễn đàn Logistics Vùng lần VII về phía lãnh đạo Trung ương, và các bộ ngành có sự tham dự của: Ông Hồ Quốc Dũng, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam; Ông Nguyễn Ngọc Tuấn, Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương; Ông Trần Anh Tiến, Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ; cùng các đồng chí lãnh đạo các cục, vụ thuộc bộ, ban ngành Trung ương.
Về phía lãnh đạo thành phố Hải Phòng có sự tham dự của: Ông Lê Ngọc Châu, Uỷ viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Thành uỷ Hải Phòng, Trưởng đoàn Đoàn Đại biểu quốc hội thành phố Hải Phòng; Ông Đỗ Thành Trung, Phó Bí thư Thành uỷ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng; Ông Hoàng Minh Cường, Phó Chủ tịch Uỷ ban nhân dân TP Hải Phòng; cùng các lãnh đạo Thành ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân và các sở, ban ngành, địa phương thành phố Hải Phòng.
Về phía Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) có sự tham dự của: Ông Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI); Ông Hoàng Quang Phòng, Phó Chủ tịch VCCI.
Về phía lãnh đạo các tỉnh, thành phố và địa phương có sự tham dự của: Ông Lê Văn Ánh, Phó Chủ tịch UBND thành phố Quảng Ninh; Ông Lê Quang Hòa, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hưng Yên; Ông Nguyễn Thành Công, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Sơn La.
Về phía các tổ chức quốc tế có sự tham dự của: Ông Đào Trọng Khoa, Phó Chủ tịch Liên đoàn các Hiệp hội Giao nhận vận tải Thế giới (FIATA), Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ logistics Việt Nam (VLA); Ông Stéphane Graber, Tổng Giám đốc Liên đoàn các Hiệp hội Giao nhận vận tải Thế giới (FIATA); Ông Brunon Jaspaert, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Châu Âu tại Việt Nam (Eurocham); Ông Federico Vasoli, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Ý tại Việt Nam (ICHAM); cùng đại diện các tổ chức và hiệp hội quốc tế.
Về phía Ban tổ chức có: Ông Nguyễn Hoàng Long, Giám đốc Sở Công Thương thành phố Hải Phòng; Ông Nguyễn Linh Anh, Tổng Biên tập Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp; Ông Nguyễn Duy Minh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ logistics Việt Nam; Ông Trần Tiến Dũng, Chủ tịch Hiệp hội Logistics Hải Phòng.
Diễn đàn còn có sự tham dự của đại diện các tổ chức, hiệp hội trong nước và quốc tế; các chuyên gia, doanh nghiệp, nhà đầu tư; đại diện các tập đoàn, doanh nghiệp lớn trong lĩnh vực cảng biển, vận tải, logistics và chuỗi cung ứng; cùng các viện, trường đại học, các cơ quan nghiên cứu. Diễn đàn cũng sự hiện diện của đại diện các cơ quan thông tấn, báo chí, truyền hình Trung ương và địa phương đã đến tham dự và đưa tin.
Tại Diễn đàn Logistics Vùng lần VII năm 2026, ông Stéphane Graber, Tổng Giám đốc Liên đoàn các Hiệp hội Giao nhận Vận tải Thế giới (FIATA), đã phân tích những lợi thế và điều kiện cần thiết để Hải Phòng phát triển thành trung tâm logistics, trung chuyển hàng hóa có vai trò lớn hơn trong khu vực.
FIATA là tổ chức đại diện cho ngành giao nhận vận tải quốc tế, có lịch sử gần 100 năm, kết nối khoảng 100 hiệp hội quốc gia tại hơn 150 quốc gia và vùng lãnh thổ.
Theo ông Stéphane Graber, doanh nghiệp giao nhận vận tải là những “kiến trúc sư của chuỗi cung ứng toàn cầu”, đồng thời thường là nhóm đầu tiên trực tiếp xử lý tác động của các cú sốc vận tải và thương mại quốc tế.
Những gián đoạn liên tiếp trong chuỗi cung ứng toàn cầu, trong đó có biến động tại Trung Đông, cho thấy doanh nghiệp ngày càng coi trọng tính ổn định, độ tin cậy và khả năng dự báo, bên cạnh bài toán tối ưu chi phí.
Theo Tổng Giám đốc FIATA, đầu tư cơ sở hạ tầng là điều kiện cần nhưng chưa đủ. Khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng còn phụ thuộc vào chia sẻ thông tin, hợp tác công tư và mức độ ứng dụng các công cụ thương mại số phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế.
Ông Stéphane Graber đưa ra bốn nhóm tiêu chí để đánh giá năng lực của một trung tâm trung chuyển.
Thứ nhất là vị trí địa lý và hạ tầng vật lý. Cảng cần nằm gần các tuyến hàng hải chính, hạn chế độ chệch tuyến, đồng thời có luồng nước sâu, bến cảng hiện đại và diện tích bãi container đáp ứng nhu cầu trung chuyển.
Thứ hai là khả năng kết nối đa phương thức. Đường biển, đường sắt, đường bộ và đường thủy nội địa cần được tổ chức như một hệ thống thống nhất, hạn chế thời gian và chi phí phát sinh tại các điểm chuyển tải.
Thứ ba là tốc độ và độ ổn định trong vận hành. Bên cạnh chi phí xếp dỡ cạnh tranh, thời gian quay vòng tàu phải được duy trì ổn định. Theo ông Graber, lợi thế không nằm ở thời gian vận chuyển lý thuyết mà ở khả năng bảo đảm kết quả vận hành nhất quán.
Cuối cùng là khả năng kết nối dữ liệu và đồng bộ pháp lý, trong đó dữ liệu vận tải, thương mại và thông quan cần được trao đổi thuận lợi giữa các bên trong chuỗi logistics.
Đối chiếu với các tiêu chí trên, Tổng Giám đốc FIATA đánh giá Hải Phòng đang sở hữu nhiều nền tảng thuận lợi để nâng cao vai trò trong mạng lưới logistics khu vực.
Trong bối cảnh châu Á - Thái Bình Dương tiếp tục giữ vai trò trọng yếu trong thương mại container toàn cầu, Việt Nam duy trì vị thế là một trung tâm sản xuất đang phát triển nhanh, đặc biệt trong các ngành điện tử và công nghệ cao.
So với những trung tâm trung chuyển lâu đời như Singapore, Port Klang hay Tanjung Pelepas, ông Graber cho rằng lợi thế đáng chú ý của Hải Phòng nằm ở vùng hậu phương kinh tế và nguồn hàng lớn, tương đối ổn định.
Hải Phòng là cửa ngõ hàng hải quan trọng của vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, kết nối với các trung tâm sản xuất công nghiệp lớn và các hành lang thương mại hướng tới khu vực Nam Trung Quốc, trong đó có Quảng Tây và Vân Nam. Đây là nguồn hàng trực tiếp mà nhiều cảng chủ yếu làm chức năng trung chuyển không có được.
Theo ông Graber, Đông Nam Á cũng đang phát triển theo mô hình nhiều trung tâm logistics cùng tồn tại. Vì vậy, Hải Phòng không cần cạnh tranh theo hướng thay thế những trung tâm như Singapore mà có thể xác lập vị trí riêng trong mạng lưới khu vực.
Khoảng cách về hạ tầng cũng đang được thu hẹp. Luồng hàng hải được mở rộng nhằm tiếp nhận tàu container có trọng tải lớn, trong khi hạ tầng đường bộ, đường thủy nội địa và các kế hoạch kết nối đường sắt tiếp tục được đầu tư.
Để chuyển lợi thế hạ tầng thành năng lực cạnh tranh logistics thực chất, Tổng Giám đốc FIATA đề xuất 5 nhóm giải pháp.
Thứ nhất, phát triển hạ tầng chứng từ số có khả năng tương tác. Việt Nam cần tiếp tục thúc đẩy Cơ chế một cửa và ứng dụng các chứng từ vận tải điện tử, trong đó có vận đơn điện tử FIATA (eFBL). Theo ông Graber, công cụ này đã được tích hợp với hơn 50 nhà cung cấp phần mềm trên thế giới, cho phép doanh nghiệp giao nhận phát hành chứng từ trực tiếp từ hệ thống đang sử dụng.
Thứ hai, tăng cường kết nối vận tải đa phương thức. Các tuyến đường sắt, đường thủy nội địa và đường bộ cần được kết nối hiệu quả hơn từ cảng biển đến các trung tâm sản xuất và nhà máy.
Thứ ba, thúc đẩy hài hòa thủ tục hải quan. Việc công nhận lẫn nhau đối với một số thủ tục và chứng từ trên các hành lang vận tải sẽ giúp giảm nguy cơ hàng hóa bị ách tắc tại biên giới dù đã được xử lý nhanh tại cảng.
Thứ tư, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa. Doanh nghiệp giao nhận trong nước cần có điều kiện tiếp cận tốt hơn với nguồn tài chính, công nghệ và các công cụ số để tham gia sâu hơn vào quá trình hiện đại hóa ngành logistics.
Thứ năm, duy trì đối thoại công - tư. Theo ông Graber, hợp tác giữa cơ quan quản lý và khu vực tư nhân, trong đó có FIATA và Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA), sẽ giúp các quyết định đầu tư hạ tầng bám sát hơn nhu cầu thực tế của thương mại.
Tổng Giám đốc FIATA cũng đề cập cơ hội Việt Nam tham gia Công ước Liên hợp quốc về Chứng từ hàng hóa có thể chuyển nhượng, dự kiến mở ký tại Geneva vào tháng 10/2026.
Theo ông, việc tham gia công ước có thể góp phần hoàn thiện cơ sở pháp lý cho vận tải đa phương thức và chứng từ điện tử, qua đó hỗ trợ giảm chi phí giao dịch và thúc đẩy số hóa thương mại.
Nhìn tới năm 2035, ông Stéphane Graber cho rằng cạnh tranh giữa các trung tâm logistics sẽ ngày càng ít phụ thuộc vào quy mô hạ tầng đơn thuần. Khả năng khai thác hiệu quả hạ tầng, kết nối dịch vụ và tổ chức dòng dữ liệu sẽ trở thành yếu tố quyết định.
“Hàng hóa và dữ liệu cần có khả năng di chuyển song hành, thông suốt”, Tổng Giám đốc FIATA nhấn mạnh.
Theo ông, hạ tầng cứng tạo nền tảng, nhưng chính hệ thống dịch vụ, dữ liệu và kết nối tích hợp mới quyết định khả năng biến Hải Phòng thành một cửa ngõ logistics có sức cạnh tranh trong mạng lưới khu vực và toàn cầu.
FIATA cho biết sẵn sàng tiếp tục chia sẻ chuyên môn, phối hợp với các đối tác tại Việt Nam trong quá trình triển khai các giải pháp nhằm nâng cao năng lực logistics và vị thế của Hải Phòng trong chuỗi cung ứng khu vực.
